Kraakhelder opgestelde schenkingsovereenkomsten voorkomen gedoe
Een vader had zijn woning aan een van zijn kinderen verkocht voor € 215.000. Een deel van de koopsom werd direct kwijtgescholden en het resterende deel (€ 115.000) werd omgezet in een lening, die later ook werd kwijtgescholden. De andere kinderen wilden dat deze kwijtscheldingen werden meegenomen bij de berekening van hun legitieme portie. Het kind dat de woning kocht, stelde dat de gift slechts voor de helft moest meetellen – vader en moeder waren immers gehuwd in algehele gemeenschap van goederen. Volgens dat kind moest de helft van de schenking aan moeder worden toegerekend. Wat zei de Hoge Raad?
De legitieme portie is het deel van een erfenis waar kinderen altijd recht op hebben. Tot nu toe bestond veel discussie over de vraag of giften door ouders die in gemeenschap van goederen zijn gehuwd voor 50% of 100% moeten worden toegerekend aan de formele schenker. De Hoge Raad heeft in deze zaak op 5 september 2025 een einde gemaakt aan deze onduidelijkheid: de volledige gift wordt toegerekend aan degene die formeel als schenker optreedt, óók als diegene gehuwd is in gemeenschap van goederen.
Toepassing in de praktijk
De echtgenoot die alleen toestemming geeft voor een schenking is geen medeschenker; toestemming beschermt enkel de gezamenlijke belangen. Het gaat niet om wie economisch verarmt, maar om wie juridisch als schenker optreedt. De uitspraak is rechtstreeks van toepassing op de algehele gemeenschap van goederen van vóór 1 januari 2018, waar vermogen (behoudens vermogen onder uitsluitingsclausule) automatisch gemeenschappelijk was. De regel geldt echter ook bij de beperkte gemeenschap van goederen, zoals die geldt vanaf 1 januari 2018. Dit benadrukt het belang van het goed bijhouden van de vermogensverdeling, waarmee je kunt aantonen aan wie welk vermogen toebehoort.
Tip
Werk altijd zorgvuldig bij het opstellen van schenkingsakten: vermeld duidelijk wie de formele schenker is en leg de toestemming en intentie goed vast. Zo worden geschillen bij de afwikkeling van een erfenis voorkomen.