In artikel 6:236 BW is de zogenoemde ‘zwarte lijst’ opgenomen. Deze lijst bevat bedingen die per definitie als onredelijk bezwarend worden aangemerkt in de relatie met een particuliere klant.
Het gaat bijvoorbeeld om bedingen die:
- het recht op ontbinding uitsluiten of beperken;
- een prijsverhoging binnen drie maanden toestaan zonder ontbindingsrecht;
- de opzegmogelijkheid beperken (bijvoorbeeld niet langs dezelfde weg als de totstandkoming); of
- de rechten van de wederpartij op essentiële punten aantasten.
De grijze lijst
Daarnaast is er de ‘grijze lijst’ van artikel 6:237 BW. Deze bevat bedingen die verondersteld worden onredelijk bezwarend te zijn, tenzij de gebruiker het tegendeel aantoont. Denk hierbij aan bepalingen die:
- een wezenlijk afwijkende prestatie toestaan zonder ontbindingsmogelijkheid,
- of de wederpartij een zwaardere verplichting opleggen dan de gebruiker (bijvoorbeeld een langere opzegtermijn).
Kunt u het beding niet overtuigend rechtvaardigen, dan loopt u een reëel risico dat het beding geen standhoudt. Tot slot is van belang dat de rechter ook ambtshalve kan toetsen of een beding onredelijk bezwarend is. Dit geldt zelfs als partijen daar zelf geen beroep op doen. Houd er dus rekening mee dat een onredelijk beding ook zonder verweer buiten toepassing kan worden gelaten. Dit leidt er niet toe dat de gehele overeenkomst vervalt, maar wel dat het betreffende beding wordt vernietigd en moet worden vervangen door een redelijke regeling.
