• Kan je klant door technische problemen geen uittreksel opvragen en is er alleen een KvK-bevestigingsbrief? Dan geldt er geen terugmeldplicht (dit is geen registerinformatie).
• Een ongebruikelijke transactie bespreek je niet met de klant. Een discrepantie mag je wél bespreken om de juiste UBO vast te stellen.
• Is de discrepantie al aangepast en toont de klant een officiële KvK-bevestiging? Dan hoef je niet terug te melden; bij ander bewijs wel.

Geen UBO geregistreerd in het UBO-register?

Wat nu als blijkt dat er (nog) geen UBO is ingeschreven? Houd dan rekening met het volgende:

• Een ontbrekende, onjuiste of niet complete UBO-registratie is in strijd met de wet en kan leiden tot een boete van maximaal € 27.500 (vanaf 1 januari 2026) of een dwangsom (zonder maximum).
• Geen UBO-registratie wordt niet als discrepantie aangemerkt en leidt daarom niet tot een terugmelding aan de KvK. Het toezicht op en de handhaving van de UBO-inschrijving ligt bij de Dienst Financieel-Economische Integriteit (DFEI).
• Wijs de klant op de inschrijfplicht en weeg dit mee in het cliëntenonderzoek. Is de UBO-identiteit onduidelijk, dan mag je geen diensten aan de klant verlenen.

Op 24 maart 2026 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel verworpen, waardoor het geen kracht van wet krijgt. De Eerste Kamer was namelijk niet overtuigd van de proportionaliteit en de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie kan mogelijk met een nieuw of aangepast wetsvoorstel komen, maar dit is nog onduidelijk. We houden je hiervan op de hoogte.

Alle zintuigen op scherp
Van belang is dat je je voelsprieten gebruikt; wees gespitst op wat je ziet en hoort, maar ook op wat er juist níet gezegd wordt. Is de verstrekte informatie logisch of volledig, vertelt je klant jou wel de waarheid? Oefent de klant druk op je uit? Soms ben je je hiervan heel bewust, maar het kan ook een zeurend onderbuikgevoel zijn: er is iets niet pluis – maar wat? Aanwijzingen, vermoedens, signalen of gevoelens van niet-integer handelen van je klant mag je niet negeren. Bespreek het geval met een collega, waarnemer of vertrouwenspersoon om je waarneming of gevoel te toetsen en te bepalen hoe je verder gaat.

Aanpak
Integer handelen kent geen harde norm. Beoordeel het geval door de bril van een objectieve, redelijke en geïnformeerde derde. Wellicht heb je aanvullende informatie nodig van je klant of moet je de kwestie nader met hem/haar bespreken. Als de zaak gevoelig ligt, is het verstandig om dit gesprek samen met een collega te voeren. Non-verbale informatie kan tijdens dit gesprek wijzen op de werkelijke intenties van je klant. Blijkt je klant niet-integer te hebben gehandeld, onderneem dan actie, die passend is bij de ernst en aard van het niet-integere handelen. Dat leidt overigens niet bij elk niet-integer handelen tot beëindiging van de klantrelatie; soms kunnen specifieke maatregelen uitkomst bieden. Maar is de breuk in de vertrouwensrelatie (te) groot, dan is beëindiging van de klantrelatie het enige redelijke alternatief. Leg een deugdelijk dossier aan over de kwestie, waarin je de feiten, je handelswijze, conclusie en getroffen maatregelen vermeldt.

Tip
Idealiter zorgt de aanwezige kantoorcultuur ervoor dat de drempel laag is om eventuele twijfels over een klant op professionele wijze te delen met collega’s. Door gehoor te geven aan je onderbuikgevoel en verontrustende signalen vroegtijdig te bespreken, kun je risico’s mogelijk tackelen voordat ze uitgroeien tot heel grote risico’s.

Klachten over vakbekwaamheid en zorgvuldigheid
De Accountantskamer koppelt de gegronde klachten aan de fundamentele beginselen uit de VGBA. Daarbij blijkt dat ruim 86% van de zaken in belangrijke mate betrekking heeft op vakbekwaamheid en zorgvuldigheid. Het grote aantal NBA-klachten rondom PE en vermoedelijk kantoortoetsingen laat zien dat de beroepsorganisatie actief toeziet op de naleving van kwaliteitsnormen. Op basis van de cijfers is echter niet vast te stellen in welke hoedanigheid de betrokken accountants werkzaam zijn. Evenmin valt er een directe relatie te leggen tussen het niet naleven van PE-verplichtingen en het hoge aandeel klachten over vakbekwaamheid en zorgvuldigheid. Dit zou relevante aanvullende informatie zijn voor de praktijk.

Belang bij goede PE
De grotere autonomie binnen de NVPE 2026 bij het bepalen van leerdoelen en ontwikkelthema’s kan mogelijk bijdragen aan betere naleving van de PE-verplichting. PE blijft essentieel voor een goede beroepsuitoefening, wat bij uitstek geldt in de steeds complexere en snel veranderende omgeving waar we vandaag de dag (en morgen!) mee te maken hebben.

Voordelen RGS
Voor accountants- en administratiekantoren biedt RGS duidelijke voordelen:

• De gestandaardiseerde opzet zorgt voor een snellere verwerking van administraties en een betere aansluiting tussen boekhoud- en rapportagetools. Omdat de codering uniform is, zijn minder handmatige correcties nodig bij het opstellen van rapportages en jaarrekeningen.
• RGS sluit goed aan op digitale rapportageprocessen, zoals SBR‑rapportages richting overheid en banken.
• De uniforme structuur van RGS maakt het eenvoudiger om administraties onderling te vergelijken, bijvoorbeeld voor benchmarking en brancheanalyses.

RGS ondersteunt verdere automatisering en draagt bij aan efficiëntere werkprocessen. Dit geeft accountants- en administratiekantoren meer ruimte om klanten te adviseren op basis van betrouwbare en snel beschikbare informatie. RGS is niet verplicht.

• Er moet sprake zijn van een verplichting die haar oorsprong vindt vóór balansdatum.
• Er moet een redelijke mate van zekerheid bestaan dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is.
• De omvang van de verplichting moet betrouwbaar kunnen worden geschat.

Voorbeelden zijn voorzieningen voor garantieverplichtingen, reorganisaties of groot onderhoud. Bij een reorganisatievoorziening geldt bijvoorbeeld dat er vóór balansdatum al een concreet plan moet bestaan en dat betrokkenen hierover zijn geïnformeerd. Zonder een dergelijk besluit of heldere communicatie hierover kan er meestal nog geen voorziening worden gevormd.

Daarnaast is het belangrijk om te beseffen dat een voorziening niet wordt gebruikt om toekomstige verliezen of algemene bedrijfsrisico’s af te dekken. Alleen verplichtingen die hun oorsprong hebben in gebeurtenissen vóór balansdatum komen in aanmerking.

Tip
Controleer bij twijfel altijd of de verplichting feitelijk al is ontstaan vóór balansdatum. Als dat niet zo is, hoort de post meestal niet in een voorziening thuis. Deze kan hooguit worden aangehaald in de toelichting als niet in de balans opgenomen verplichting.

Microrechtspersonen
Voor microrechtspersonen geldt een sterk vereenvoudigd verslaggevingsregime, met een beperkte balans en winst-en-verliesrekening, zonder uitgebreide toelichting. Deze vereenvoudiging heeft ook gevolgen voor de waardering van effecten. Microrechtspersonen mogen geen gebruik maken van waardering tegen actuele waarde voor beleggingen, waaronder effecten (RJk M1.303). In de praktijk betekent dit dat effecten in beginsel worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs of lagere waarde. Hierdoor komen niet-gerealiseerde waardestijgingen doorgaans niet in de jaarrekening tot uitdrukking.

Let op: doet zich een situatie voor waarin een microrechtspersoon de inrichtingsjaarrekening opstelt volgens het regime voor kleine rechtspersonen – maar wil publiceren onder het micro-regime? Dan zal moeten worden beoordeeld of dit kan in verband met de toegepaste waarderingsgrondslagen voor effecten en eventuele andere beleggingen.

Geen toegang tot UBO-register – wat nu?
Omdat het UBO-register momenteel niet toegankelijk is, moet je een uittreksel uit het UBO-register opvragen bij jouw klant. Vanwege een technische onvolkomenheid bij de KvK is het mogelijk dat jouw klant niet in staat is om een uittreksel aan te vragen. Bijvoorbeeld in een holdingstructuur, waarbij een bestuurder geen natuurlijke persoon is. In deze situatie volstaat een brief van de KvK waarin de UBO-inschrijving wordt bevestigd, om vast te stellen of de UBO daadwerkelijk is geregistreerd in het UBO-register.

Tips

• Wees alert op wijzigingen in de UBO-gegevens. De Wwft verplicht jou tot het actueel houden van klantgegevens uit het cliëntenonderzoek. Daaronder valt ook de informatie over de UBO en het risicoprofiel van je klant.
• Is voor jou bij het cliëntenonderzoek onduidelijk wie de UBO is? Raadpleeg dan de Praktijkvoorbeelden cliëntenonderzoek-vaststellen uiteindelijke belanghebbende (UBO) en/of je Fiscount-adviseur.
• Goed om te weten: het toezicht door Bureau Toezicht Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (BTWwft) en het Bureau Economische Handhaving (BEH) is vanaf 1 januari 2026 gebundeld in de Dienst Financieel-Economische Integriteit (DFEI).

*) In een volgende Fiscasus komt de terugmeldplicht aan het UBO-register aan de orde wanneer de UBO-informatie niet overeenkomt.

• sterkere dossiervorming;
• betere interne beheersing;
• efficiëntere controles in opvolgende jaren;
• een stevigere positie van het samenstel- of administratiekantoor richting de klant.

 Stevig fundament voor toekomstige controles
De eerstejaarscontrole is een wettelijke verplichting voor ondernemingen die controleplichtig worden. Maar deze wettelijke verplichting biedt uitdrukkelijk ook een kans. Vanuit een goede aanpak leg je namelijk een stevig fundament voor duurzame samenwerking en hoge kwaliteit. Oftewel, de extra geïnvesteerde tijd en aandacht bij de eerstejaarscontrole loont in de praktijk altijd.

• de aansluiting met de laatst vastgestelde jaarrekening;
• het beoordelen van de gehanteerde waarderingsgrondslagen;
• schattingsposten en balanswaarderingen;
• de analyse van eventuele correcties uit het verleden.

Daarnaast worden materialiteitsniveaus vastgesteld, waaronder het niveau van de planningsmaterialiteit en de uitvoeringsmaterialiteit. Deze worden doorgaans bepaald op basis van omzet, resultaat of balanstotaal. Afwijkingen boven de rapportagegrens worden besproken met het bestuur en – indien van toepassing – met toezichthouders. (De rapportagegrens vertegenwoordigt hier de drempelwaarde waarbij alle geconstateerde afwijkingen, als je ze optelt, nooit materieel kunnen worden.)

Interne impact

In een eerstejaarscontrole ligt de focus vaak nadrukkelijk op balansposten en beginposities, omdat daar het inherente risico hoger is. Wat in de samenstelpraktijk logisch en aannemelijk is, moet in de controlepraktijk expliciet onderbouwd zijn. Ontbrekende specificaties, beperkte dossieropbouw of versnipperde documentatie leiden daar al snel tot aanvullende vragen. Dit kan druk zetten op planning, capaciteit en onderlinge verhoudingen.

Tip
Door vroegtijdig risico’s te signaleren en gebruik te maken van data-analyse, is het mogelijk om onaangename verrassingen achteraf te voorkomen. Je verhoogt zo niet alleen de efficiëntie van de controle, maar ook de kwaliteit van de financiële verslaggeving.

Voor accountantskantoren zonder Wta-vergunning kan het lastig zijn om klanten te blijven bedienen zodra zij controleplichtig worden. Fiscount biedt je hierin professionele ondersteuning. Hiervoor werken we samen met audit only-kantoor Moos Accountants B.V. Wil je hier meer over weten, neem dan contact op met Davey Gijsbertsen via d.gijsbertsen@fiscount.nl.

 Tip
De nieuwe handleiding van de NBA geeft concrete tips voor het schrijven van (SMART) leerdoelen en reflecties op basis van het STARR-model. Ook heeft de beroepsorganisatie recentelijk een PE-beoordelingsmatrix en -checklist op de website gepubliceerd.

Het cursusaanbod van Fiscount faciliteert diverse leeractiviteiten, gericht op de thema’s. Voor vragen over de diverse leeractiviteiten kun je contact opnemen met Gillian Gordon (g.gordon@fiscount.nl) of via educatie@fiscount.nl.

 Voorbeeld 1
Een fietsenhandelaar (Wwft-instelling) verkoopt een elektrische fiets aan een particulier voor een bedrag van € 4.000. Tot € 2.999,99 is het mogelijk om dit bedrag contant te betalen en het restant via de bank voldoen.

Voorbeeld 2
Een fietsenhandelaar (Wwft-instelling) verkoopt een elektrische fiets aan een particulier voor een bedrag van € 5.000, waarvan € 1.000 contant aanbetaald wordt. Bij aflevering is het nog mogelijk om € 1.999,99 contant te betalen en het restant via de bank te voldoen.

 Voorbeeld 3
Een fietsenhandelaar (Wwft-instelling) verkoopt een elektrische fiets aan een particulier voor een bedrag van € 5.000, waarvan € 2.500 contant aanbetaald wordt. Bij aflevering is het niet mogelijk om € 2.500 contant te betalen. Bij aflevering is uiteindelijk een contante betaling mogelijk van € 499,99. Als er toch bij aflevering € 2.500 betaald wordt, is er sprake van zogenoemd smurf-gedrag (bewust opsplitsen van bedragen om zo onder de € 3.000-grens te blijven).

 Tip
Check het kasboek van Wwft-instellingen ook op samengestelde transacties en/of smurf-gedrag. Mocht blijken dat hiervan sprake van is, dan ben je als Wwft-instelling verplicht om te melden. Dit mag je niet melden aan je klant.

Zoals hiervoor aangegeven, houdt de voortzetting van het arrangement ook in dat de betreffende accountantskantoren niet meer bezocht worden voor regulier onderzoek. Alleen wanneer het BFT aanwijzingen ontvangt die duidelijk maken dat er sprake is van overtredingen, kan het BFT een Wwft-onderzoek instellen. Inmiddels (vanaf januari 2026) heeft ook de NOAB toetsingsafspraken gemaakt met de NBA.

 Tip
Zorg ervoor dat je Wwft-beleid en de uitvoering hiervan op orde zijn. Dit kan hoge boetes en/of reputatieschade voorkomen.

 Nieuwe Europese anti-witwasregels
Interessant is dat ook alvast vooruitgekeken wordt naar de nieuwe Europese anti-witwasregels die in 2027 ingaan. Vanaf dat jaar worden de gegevens van meldplichtige instellingen niet meer automatisch gedeeld met opsporingsdiensten. Wel kunnen deze in het belang van het strafprocesrecht nog worden opgevraagd bij de FIU-Nederland. Hiermee wordt beoogd de privacy van melders (nog) beter te beschermen.

 Wanneer geen topfunctionaris?
De gevolmachtigde wordt niet aangemerkt als topfunctionaris – en zijn of haar beloning blijft dan ook buiten de WNT-verantwoording – als hij of zij:

• geen leiding geeft aan de gehele organisatie;
• slechts een deelbevoegdheid heeft;
• geen beleidsverantwoordelijkheid heeft;
• een uitvoerende of adviserende rol heeft en geen eindverantwoordelijkheid draagt.

 Tip
Wil je verwarring voorkomen? Zorg er dan voor dat de gevolmachtigde niet de formele titel ‘directeur’ krijgt. Op basis daarvan zou namelijk de toepassing van de WNT kunnen worden verondersteld. Kies in dat geval voor een functietitel die beter aansluit bij de deelbevoegdheid, zoals ’manager’.

 Let op: de Wwft-instelling die het verzoek van de FIU-NL krijgt om een transactie stil te leggen, moet hieraan ‘onverwijld’ gevolg geven. Het kwaliteitssysteem van de instelling moet daarom zodanig zijn ingericht dat de instelling hier dus ook direct aan kan voldoen. Bijvoorbeeld een daartoe aangewezen functionaris die de bevoegdheid heeft om een mogelijke transactie aan te houden. De instelling die een dergelijk verzoek krijgt van de FIU-NL, moet de betreffende klant hierover ‘terstond’ informeren.

 Tip
Bespreek met cliënten dat zij in hun Wwft-protocol vastleggen wie de cliënt informeert, via welk kanaal en met welke standaardtekst, zodat ook aan de verplichting tot ‘terstond’ informeren direct kan worden voldaan.

Toelichting stappenplan
Het stappenplan voor de implementatie van de NVKM wordt in 2026 toegelicht in de vorm van onder andere een webinar, presentaties en workshops. Voor de praktijk zou het wenselijk zijn als de NBA ook een Nederlandse vertaling van het implementatiemateriaal van de IFAC op haar website zou kunnen plaatsen, zodat accountants dit gemakkelijk kunnen raadplegen als naslagwerk.

Tip
Ga na of de toelichting in de jaarrekening voldoet aan de vereisten van de standaard. De afgrenzing tussen scenario 2 en scenario 3 bevat oordeelsvorming van het management. De aard en omstandigheden van het risico, de eventueel mitigerende maatregelen én de kans dat deze maatregelen gaan werken spelen mee bij de overwegingen of er al dan niet sprake is van een materiële onzekerheid.

Geldt de SKM 2 al voor jouw kantoor? In het kort de regels:

• Kantoren zonder Wta-vergunning mogen de NVKS blijven toepassen tot 1 januari 2027.
• Pas vanaf 1 januari 2027 moeten kantoren zonder Wta-vergunning de NVKM én de daarbij aangewezen standaarden (SKM 1, SKM 2 en SKM 3N) toepassen.
• Tot 1 januari 2027 is SKM 2 niet van toepassing en verandert er voor de OKB-procedure dus nog niets.

Valt je kantoor onder de NVKM? Dan moet je onder andere:

• geschiktheidscriteria vastleggen voor OKB-beoordelaars (competentie, capaciteit, autoriteit, onafhankelijkheid);
• een persoon aanwijzen die verantwoordelijk is voor het benoemen van de OKB-beoordelaars;
• een afkoelingsperiode van twee jaar hanteren voor de voormalige eindverantwoordelijke, voordat hij/zij OKB-beoordelaar mag worden;
• een proces hebben voor vervanging bij ongeschiktheid van een OKB-beoordelaar;
• vastleggen wanneer en hoe de OKB tijdens de opdracht wordt uitgevoerd;
• borgen dat de verklaring niet wordt gedateerd vóór afronding van de OKB;
• zorgen voor complete en gestructureerde documentatie (wie doet de OKB, welke stukken zijn beoordeeld, welke conclusies zijn getrokken).

De OKB wordt een integraal onderdeel van het kwaliteitsmanagementsysteem onder de NVKM. De OKB is een objectieve evaluatie van significante oordeelsvormingen van het opdrachtteam en van de conclusies. En dat is ook precies wat het is. De uitkomsten van de OKB mag je namelijk niet straffeloos extrapoleren naar de conclusie dat de gehele opdracht daarmee voldoet aan de standaarden en de geldende bevoegdheden. Wat nodig is, zijn duidelijke bevoegdheden, transparante processen en vastgelegde verantwoordelijkheden.

Op te nemen informatie
Bij beëindiging van de bedrijfsactiviteit moeten onder meer de beschrijving ervan, het segment waarin deze viel, de initiële gebeurtenis, de planning van de afronding, de boekwaarden van verdwijnende activa en passiva en het resultaat vóór en na belasting worden opgenomen. Ook de bijbehorende kasstromen moeten afzonderlijk worden toegelicht. Bij afstoting horen aanvullende gegevens, zoals het resultaat op de verkoop en het ontvangstmoment van de opbrengst. Vergelijkende cijfers worden aangepast.

Voortbestaan
Het beëindigen van een bedrijfsactiviteit betekent overigens niet automatisch dat de onderneming als geheel niet verder kan voortbestaan. Is continuïteit geen reëel scenario, dan moet er worden overgestapt op de liquidatiebasis. In de praktijk wordt de jaarrekening doorgaans opgesteld op basis van continuïteit, met een toelichting op de beëindiging van de bedrijfsactiviteit.

Tip
Beoordeel tijdig of een voorgenomen verkoop of sluiting voldoet aan de criteria van RJ 345. Een te late identificatie leidt al snel tot onvolledige toelichtingen of een incorrecte presentatie, met als consequentie dat de jaarrekening materiële fouten kan bevatten.

• Helder portfoliokader
  Strikte richtlijnen voor invulling, reflectie en beoordeling moeten het PE-proces transparanter en voorspelbaarder maken. Leden moeten precies weten wat er van hen wordt verwacht.
• Ontwikkelthema’s per werkveld
  Door thema’s vast te stellen per discipline geeft de NBA richting aan relevante professionele ontwikkeling binnen het werkveld. Hieronder een overzicht van de thema’s voor 2026-2028.

• Praktische ondersteuning voor accountants
  Per werkveld worden hulpmiddelen ontwikkeld, zoals leerdoelsuggesties, nulmetingen, zelfassessments en voorbeeldportfolio’s, maar ook dialoogsessies en workshops.
• Ondersteuningsgesprekken
  Bij een beoordeling ‘voldoet niet’ voert de NBA een individueel gesprek met de betreffende accountant om verbetering te ondersteunen.

De Nvpe 2026 treden in werking op 1 januari 2026. De voorschriften worden binnenkort gepubliceerd in de Staatscourant.

tip
het toepassen van richtlijn rjk c1 wordt vaak als facultatief beschouwd. het is raadzaam om in de onderhavige jaarrekening aan te geven of de richtlijn is toegepast.

voorwaarden voor ontheffing
in sommige gevallen kan het bestuur van de nba op verzoek van de eindverantwoordelijke voor kwaliteitsmanagement een ontheffing verlenen van maximaal 6 jaar. de voorwaarden hiervoor zijn dat:

• geen van de aandeelhouders of andere eigenaren kwalificeert als kantoor, auditkantoor of accountant;
• het kantoor minder dan tien procent van de omzet en minder dan tien procent van de uren besteedt aan assurance-opdrachten;
• er waarborgen zijn getroffen om ervoor te zorgen dat de besluiten met betrekking tot assurance-opdrachten inderdaad worden genomen door personen die daarvoor kwalificeren.

tip
lees de voorwaarden in de artikel 5 t/m 10 van skm3n goed. als je onverhoopt niet meer voldoet aan deze voorwaarden, word je geacht dit binnen 6 weken schriftelijk te melden bij het bestuur van de nba.

tip
kantoren wordt aangeraden om de waarneming in een overeenkomst vast te leggen en daarbij te verwijzen naar de van toepassing zijnde (nvkm-/skm3-) artikelen. het kan overigens nuttig zijn om ook bij accountantskantoren met meerdere opdrachtpartners de waarneming met iemand van buiten te regelen. denk bijvoorbeeld aan langdurige ziekte, overlijden of plotselinge uitval van meerdere partners tegelijkertijd, of aan situaties waarin de overige partners door drukte niet kunnen waarnemen.

de nba heeft de minimaal te verzekeren bedragen vastgelegd in het ‘besluit verzekerde bedragen nvks’. er is (nog) geen besluit dat ziet op de minimale bedragen voor de nvkm/skm1. aangezien het eerdergenoemde besluit met de daarin genoemde bedragen stamt uit 2017, is het voorstelbaar dat deze bedragen worden aangepast.

tips

• controleer regelmatig (minimaal eenmaal per jaar) of de beroepsaansprakelijkheidsverzekering van jullie kantoor nog voldoet aan de voorwaarden.
• maak met de verzekeraar duidelijke afspraken over hoe de dekking van de in- en uitlooptermijn is geregeld. leg dit ook vast in het kwaliteitsmanagementsysteem.

tip
check de site van de rj regelmatig op recent gepubliceerde rj-uitingen. als er iets nieuws is, gaat dat meestal in op de eerste dag van januari nadat de rj-uiting definitief is geworden. in dit geval 1 januari 2026. zoals gebruikelijk, beveelt de rj eerdere toepassing altijd aan.

• opzet en uitvoering van monitoringactiviteiten, waarbij in ieder geval een onderzoek van afgeronde opdrachten verplicht is.
• evaluatie van de bevindingen en identificatie van tekortkomingen. dit om te bepalen of er tekortkomingen zijn in zowel de uitvoering van opdrachten als de werking van het kwaliteitsmanagementsysteem.
• evaluatie van geïdentificeerde tekortkomingen. hierbij is een oorzakenanalyse verplicht, en moet het effect van de tekortkoming(en) op het kwaliteitsmanagementsysteem worden bepaald.
• reactie op geïdentificeerde tekortkomingen. dit zijn de herstelmaatregelen. met deze maatregelen moet worden ingespeeld op de resultaten van de oorzakenanalyse.
• bevindingen over een bepaalde opdracht vastleggen. dit is aan de orde als werkzaamheden niet (goed) zijn uitgevoerd of uitgebrachte rapportages niet passend zijn.
• voortdurende communicatie met betrekking tot monitoring en herstel. van hieruit wordt de communicatie geregeld over kwaliteitsmaatregelen, tekortkomingen en herstelmaatregelen.

tip
veel zaken zijn ook al bekend vanuit de nvks. nieuw is wel de meer diepgaande oorzaken-analyse en het feit dat er sprake is van continue monitoring van herstelmaatregelen. feitelijk betekent dit een doorlopend verbeterplan. met de bevindingen en oorzakenanalyse wordt vervolgens input gegeven aan de ‘nieuwe’ planningsfase. de cirkel is daarmee rond.

tip
de ruimte binnen deze fiscasus is te beperkt om hier ook kwaliteitsdoelstellingen te benoemen. wij adviseren je daarom nadrukkelijk om artikel 33 van de skm 1 zorgvuldig te lezen en de bijbehorende a-paragrafen (109-115). ga na wat op jouw situatie van toepassing is en voeg eventueel kantoorspecifieke kwaliteitsdoelstellingen toe.

• human resources;
• technologische middelen;
• intellectuele middelen;

ook onder de huidige nvks dient te worden vastgesteld of een kantoor voldoende en geschikte middelen tot haar beschikking heeft om (specifieke) opdrachten te kunnen uitvoeren. skm 1 gaat hierin (veel) verder, door de hoofdcomponenten te duiden en aan te geven dat deze ook gericht moeten zijn op de werking van het kwaliteitsmanagementsysteem zelf. nieuw is de onderkenning dat serviceproviders deze middelen kunnen beheren, waardoor ook risico’s kunnen ontstaan.

tip
het gaat voor deze fiscasus te ver om ook alle subcomponenten te benoemen. wij raden je daarom aan om artikel 32 van de skm 1 goed door te lezen, alsmede de bijbehorende a-paragrafen (86-108). ga na wat op jouw situatie van toepassing is en voeg eventueel kantoorspecifieke kwaliteitsdoelstellingen toe.

transacties met bestuurders
artikel 2:396 bw biedt kleine rechtspersonen wél vrijstelling voor onder andere het bestuursverslag en uitgebreide toelichtingen op de resultatenrekening. maar transacties met bestuurders zijn hiervan uitgesloten. die moeten namelijk in alle gevallen zichtbaar blijven, dus óók in de beknopte publicatiejaarrekening. in de inrichtingsjaarrekening moeten deze posten volledig worden toegelicht.

volgens de richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen (rjk) is het vereist om deze vorderingen apart op te nemen. bijvoorbeeld onder “overige vorderingen”, met een toelichting op aard, omvang en risico. ook voor de publicatiejaarrekening die bij de kamer van koophandel wordt gedeponeerd, blijft deze verplichting gelden. het opnemen van het saldo van de vordering zónder toelichting volstaat dus niet.

tip
laat vorderingen op bestuurders nooit wegvallen in verzamelposten. ook bij kleine vennootschappen moet je deze apart vermelden én toelichten in zowel de inrichtings- als de publicatiejaarrekening.

1. de opdracht dient voor het opdrachtteams duidelijk te zijn en het opdrachtteam neemt hierin ook haar verantwoordelijkheid op het gebied van kwaliteitsbewaking en betrokkenheid.
2. bij de aansturing, het toezicht op, en de beoordeling van de werkzaamheden van het opdrachtteam moet rekening worden gehouden met de aard, timing en omvang hiervan.
3. het hanteren van passende professionele oordeelsvorming en een professioneel-kritische instelling.
4. in situaties waarin sprake is van aangelegenheden die als moeilijk of omstreden worden aangemerkt, dient er gebruik gemaakt te worden van consultatie (inwinnen van extern advies bij een collega of specialist).
5. verschillen van inzicht binnen het opdrachtteam, tussen het opdrachtteam en de opdrachtgerichte kwaliteitsbeoordelaar (okb’er) of de kwaliteitsbepaler c.q. kwaliteitsmanager worden tijdig onderkend, onder de aandacht gebracht van het kantoor en opgelost.
6. het dossier wordt op passende wijze gearchiveerd en ten minste 7 jaar bewaard (na datum van de opdrachtrapportage). dit om te voldoen aan de wet- en regelgeving en in verband met de eigen behoefte van het kantoor hieraan.

uiteindelijk zijn er, buiten de aard van de nvks en de nvkm, bij deze component e geen noemenswaardige verschillen tussen de punten zoals genoemd in de nvks en bovenstaande punten.

meer weten over de nvkm?
volg onze cursus “overgang naar de nvkm” tijdens de fiscount kennismarathon. schrijf je hier in!

• activiteiten, branche, structuur, eigendom/management en houding ten opzichte van bepaalde aangelegenheden (bijvoorbeeld verslaggeving, fiscaal), bedrijfsmodel en financiering;
• een onderzoeksobject waarop de accountant zijn werkzaamheden uitvoert en de criteria die hierop van toepassing zijn (bijvoorbeeld vastgesteld door een erkende instantie of deskundigen). het gaat dan bijvoorbeeld om sociale informatie, milieu-informatie of informatie over gezondheid en veiligheid.

tot slot moet je als kantoor bij het proces van cliëntacceptatie en -continuatie kijken naar je eigen financiële en operationele prioriteiten. hierbij gaat het meer om groei van het marktaandeel, sectorspecialisatie, of het aanbieden van nieuwe professionele diensten. geconcludeerd kan worden dat deze component d nagenoeg overeenkomt met het bestaande cliëntonderzoek, zoals vastgelegd in de wwft. waarbij er wel een aanvulling is opgenomen met betrekking tot specifieke prioriteiten van het kantoor zélf.

meer weten over de nvkm?
volg onze cursus “overgang naar de nvkm” tijdens de fiscount kennismarathon. schrijf je hier in!

• het kantoor en het personeel dienen de relevante ethische voorschriften (vgba) te begrijpen. in het kwaliteitshandboek moet daarom een uitleg over de fundamentele beginselen worden opgenomen, die voor iedereen duidelijk is.
• het kantoor en het personeel dienen zich ook te houden aan deze relevante ethische voorschriften bij het vervullen van hun taken.
• ook andere betrokkenen vanuit het netwerk van het kantoor dienen deze relevante ethische voorschriften te begrijpen en zich hieraan te houden, voor zover deze op hen van toepassing zijn. dit kan bijvoorbeeld gaan spelen op het moment dat een derde partij ingeschakeld wordt bij een opdracht. het fundamentele beginsel van vertrouwelijkheid is hier dan belangrijk. 

tip
zorg ervoor dat de fundamentele beginselen ook bij de nieuwe nvkm een prominente plaats blijven innemen bij het bepalen van de kwaliteitsdoelstellingen.

meer weten over de nvkm?
volg onze cursus “overgang naar de nvkm” tijdens de fiscount kennismarathon. schrijf je hier in!

• een klant neemt toch een contant bedrag van € 3.000 of meer aan. als administratie- of accountantskantoor zul je een dergelijke transactie moeten melden.
• voor transacties tussen particulieren geldt het bedrag van € 3.000 of meer in contanten niet.
• als een klant een contant bedrag van € 3.000 of meer opsplitst in verschillende deelbetalingen moet je deze transacties melden.
• bij zogenoemde samengevoegde transacties is extra alertheid geboden. het gaat hier met name om transacties die als onderdeel van een reeks of als een groter geheel wel ongebruikelijk zijn.

let op: op 10 juli 2027 treedt er een nieuw europees anti-witwasstelsel in werking. naar aanleiding hiervan komen er voor handelaren in edelmetalen en edelstenen, goederen met hoge waarde en cultuurgoederen aanvullende wwft-verplichtingen.

 tip
zorg voor een gedegen cliëntonderzoek en dossiervorming bij cliënten die regelmatig te maken hebben met transacties in contanten.

verificatie legitiem belang
de kamer van koophandel is belast met de verificatie van het legitiem belang. journalisten en maatschappelijke organisaties krijgen na de verificatie een certificaat voor 3 jaar, zonder dat zij per verzoek hun band met een juridische entiteit hoeven aan te tonen. voor anderen wordt per verzoek het legitieme belang en de band met de entiteit beoordeeld.

privacy
persoonsgegevens van ubo’s worden alleen verstrekt aan bevoegde autoriteiten en dus niet aan andere partijen die toegang hebben tot het ubo-register. ook is de mogelijkheid verruimd om gegevens af te schermen voor personen die bedreigd worden, minderjarigen en handelingsonbekwamen.

tip
stem tijdig af wie moet ondertekenen en maak waar mogelijk gebruik van digitale ondertekening – dat versnelt het proces en voorkomt vertraging bij de vaststelling.

• alle jeugdhulpaanbieders die niet als solist werken, en de gecertificeerde instellingen;
• veilig thuis-organisaties als bedoeld in artikel 4.1.1 van de wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (wmo);
• rechtspersonen die voor een periode van ten minste drie achtereenvolgende kalenderjaren één of meer subsidies hebben ontvangen, die samen per kalenderjaar meer dan € 500.000 bedragen en ten minste voor 50% deel uitmaken van de opbrengsten van de rechtspersoon in dat kalenderjaar. vanaf het vierde kalenderjaar is de wnt van toepassing;
• zelfstandige bestuursorganen (zbo’s) met taken die gerelateerd zijn aan het ministerie van vws.

er is sprake van een wtzi-instelling als tenminste twee personen namens de zorgaanbieder zorg leveren. daarbij gaat het om zorg op grond van de zorgverzekeringswet (zvw) en/of wet langdurige zorg (wlz).

daarnaast vallen de volgende organisaties ook onder de wnt: alle zorgverzekeraars, patiëntenfederatie nederland, ieder-in en mind landelijk platform psychische gezondheid, stichting loc en pgo-suppor, vilans, movisie en het nederlands jeugdinstituut en bloedbank sanquin.

let op: de wnt is níet van toepassing op eenmanszaken, maatschappen, vennootschappen onder firma (vof’s) en commanditaire vennootschappen (cv’s).

1. het kantoor laat zien dat zij zich inzet voor kwaliteit, door een cultuur na te streven die zorgt voor erkenning en versterking van:

• het algemeen belang bij de uitvoering van de opdrachten;
• het belang van beroepsethiek, -waarden en -houding;
• de verantwoordelijkheid van het personeel voor de kwaliteit van de werkzaamheden ten behoeve van de opdrachten en het kwaliteitsmanagementsysteem;
• het belang van kwaliteit bij strategische beslissingen.

2. de organisatiestructuur met taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden is zodanig dat het kwaliteitsmanagementsysteem kan worden opgezet en geïmplementeerd en ook werkt.
3. de benodigde (financiële) middelen worden gepland, verkregen en toegewezen op een manier die aansluit op kwaliteit.

tip
zorg ervoor dat kwaliteit binnen je kantoor (opdrachten en managementsysteem) altijd op nummer één staat.

wil je precies weten wat de nvkm van je vraagt? volg op 11 november de cursus tijdens de fiscount kennismarathon. schrijf je hier in!

belangrijk hierbij is dat je inzicht verkrijgt in situaties die de kwaliteitsdoelstellingen negatief kunnen beïnvloeden. dit kunnen omstandigheden zijn met betrekking tot de aard en omstandigheden van het kantoor en het soort opdrachten:

• het kantoor: complexiteit, beslissingen/handelingen en bedrijfsprocessen/-model, managementstijl, middelen, wet- en regelgeving, vereisten en diensten m.b.t. een netwerk (indien van toepassing).
• de opdrachten: opdrachtsoorten, verklaringen en rapporten, en soorten entiteiten waarvoor deze opdrachten worden uitgevoerd.

als kantoor dien je rekening te houden met punten die het bereiken van de kwaliteitsdoelstellingen negatief kunnen beïnvloeden. ook moet je over beleid en procedures beschikken om in te spelen op veranderingen inzake je kantoor en/of de opdrachten.

tip
let bij het opzetten en implementeren van het risico-inschattingsproces ook op de eisen die de wwft (bft) hieraan stelt.

wil je precies weten wat de nvkm van je vraagt? volg op 11 november de cursus tijdens de fiscount kennismarathon. schrijf je hier in!

verkoop of intrekking
bij een latere verkoop van de ingekochte aandelen wordt de opbrengst toegevoegd aan dezelfde reserve waarop de inkoop eerder in mindering is gebracht. bij intrekking verlaag je het geplaatste kapitaal met de nominale waarde en verhoog je de overige reserves.

afstempeling van kapitaal
in plaats van intrekking kun je ook kiezen voor afstempeling: de nominale waarde van de aandelen wordt dan verlaagd, zonder dat de aandelen verdwijnen. de vrijval komt ten gunste van de vrije reserves. hiervoor is een aandeelhoudersbesluit vereist en ook hier gelden de balanstest, uitkeringstoets én een juiste toelichting in de jaarrekening.

tip
stel bij de inkoop van eigen aandelen vast dat er is voldaan aan de balanstest en uitkeringstoets.

significantie bepalen
gebruik deze vijf aandachtspunten als praktische toets om te bepalen of iets significant is:

• relevantie voor gebruikers: beïnvloedt de post het inzicht? (denk aan onderhanden projecten bij een bouwbedrijf.)
• mate van inschatting of subjectiviteit: hoeveel inschattingen of aannames zijn er nodig? (bijvoorbeeld bij geactiveerde ontwikkelkosten zonder onderbouwing.)
• afwijking van het gebruikelijke: is er bijvoorbeeld sprake van discontinuïteit, een bijzondere transactie of herwaardering?
• complexiteit: complexe verslaggevingskwesties, zoals sale-and-leaseback, vereisen verdieping.
• relatieve impact: is de post relatief klein, maar raakt deze een cruciaal onderdeel van de bedrijfsvoering, zoals het verdienmodel, of de continuïteit? (denk aan juridische kosten voor een geschil dat toekomstige omzet bedreigt.)

tip
bespreek de aangelegenheden altijd met je klant en documenteer daarnaast ook de aard van de aangelegenheid, je overwegingen én de mogelijke impact op de jaarrekening. beoordeel significante aangelegenheden ook altijd in samenhang met je kennis van de onderneming. wat bij de ene klant een routinepost is, kan bij een andere klant namelijk wél significant zijn. om de juiste keuzes te maken in je dossier is een goed inzicht in de bedrijfsvoering en financiële huishouding essentieel.

• risico-inschattingsproces (component a)
  in dit proces moeten kantoren een risico-inschatting opzetten en implementeren om de kwaliteitsdoelstellingen vast te stellen. ook moeten zij de kwaliteitsrisico’s identificeren en inschatten, en maatregelen nemen om deze risico’s weg te nemen of te verkleinen. het gaat hier om de kwaliteitsdoelstelling en de risico’s van het kantoor zelf.
• aanvaarding en continuering van cliëntrelaties en specifieke opdrachten (component d)
  ook hier moeten kantoren zelf een aantal kwaliteitsdoelstellingen vaststellen:
  • beoordelen of zij een cliënt of specifieke opdracht kunnen aanvaarden of continueren op grond van verkregen informatie over de opdracht en de integriteit van de cliënt. dit ook tegen het licht of zij hiervoor wel voldoende personeel, tijd en middelen beschikbaar kunnen stellen.
  • het aanvaarden of continueren van de clientrelatie of specifieke opdracht staat los van de financiële prioriteiten (winst en honorarium) en operationele prioriteiten (groei, sector, nieuwe diensten) van het kantoor.
• monitoring- en herstelproces (component h)
  kantoren moeten tekortkomingen (ook voor wat betreft de wwft) identificeren. hiertoe zullen zij enkele reeds afgeronde opdrachten moeten onderzoeken. een aantal opdrachten en opdrachtpartners (bijvoorbeeld de accountant) wordt hiervoor geselecteerd.

verder komen kennis en ervaring (opleidingsverplichting vanuit de wwft) bij de relevante componenten ruimschoots naar voren.

wil je goed voorbereid aan de slag met de nvkm? volg dan ook onze praktijkgerichte cursus over de overgang van de nvks naar de nvkm.

• in de nvkm komt het kwaliteitsmanagementsysteem tot uitdrukking. dit houdt in dat het kwaliteitssysteem niet lineair (afzonderlijk) functioneert, maar dat er sprake is van een continu proces waarin de verschillende componenten in elkaar grijpen.
• de opzet, implementatie en het in werking houden van deze componenten vereist een risicogerichte en gecoördineerde aanpak, met een proactief karakter.
• bij de risicogerichte aanpak moet rekening worden gehouden met de aard en omstandigheden van kantoor en de opdrachten. de vrijstellingen nvks voor de kleinere kantoren zijn vervallen.
• ten minste jaarlijks vindt er een evaluatie van het kwaliteitsmanagementsysteem plaats door een persoon met eindverantwoordelijkheid. hierbij zal er een redelijke mate van zekerheid moeten zijn dat de doelstellingen worden bereikt.
• het kantoor moet maatregelen opzetten en implementeren om kwaliteitsrisico’s te mitigeren.

voorbereiding
voor zowel de eindverantwoordelijk als voor de operationeel verantwoordelijke is het van belang om goed kennis te nemen van de standaard (skm1). de vervolgstap is het opzetten van het kwaliteitsmanagementsysteem. een belangrijk onderdeel hierbij is het formuleren van de kwaliteitsdoelen voor de verschillende componenten vanuit deze standaard, maar ook vanuit het eigen kantoor.

wil je goed voorbereid aan de slag met de nvkm? volg dan ook onze praktijkgerichte cursus over de overgang van de nvks naar de nvkm.

benadering niet-accountants
accountants mogen ook niet-accountants benaderen. of een niet-accountant vervolgens wil meewerken aan het verzoek tot overleg, hangt af van de wet- en regelgeving die mogelijk voor hem of haar geldt. voorbeelden van situaties waarin collegiaal overleg toegestaan is, maar niet verplicht:

• de accountant wil een controle-, beoordelings- of samenstellingsopdracht aanvaarden. er is ook een niet-accountant die een opdracht uitvoert bij de cliënt. bij een vermoeden dat deze niet-accountant relevante informatie kan verstrekken, mag er overleg plaatsvinden met hem/haar.
• de accountant wil een controle-, beoordelings- of samenstellingsopdracht aanvaarden. een niet-accountant voert de opdracht uit.

in sommige gevallen mag een accountant een niet-accountant benaderen voor overleg, bijvoorbeeld wanneer de niet-accountant mogelijk beschikt over relevante informatie. de voorgaande accountant mag geen vertrouwelijke informatie delen met niet-accountants – het fundamentele beginsel van vertrouwelijkheid kent daarvoor geen uitzondering. alleen wanneer de cliënt expliciet toestemming heeft gegeven, mag deze informatie worden gedeeld. hierbij moet altijd eerst een zorgvuldige belangenafweging plaatsvinden.

tip

vraag om schriftelijke toestemming van de oud-cliënt voor het verstrekken van gegevens. zo smoor je toekomstige discussies hierover direct in de kiem.

• ai: hierbij gaat het met name om de vraag of ai het werken efficiënter gaat maken en welke risico’s dit dan met zich meebrengt. ook de onderwerpen ‘werkdruk verminderen’ en ‘aantrekkelijkheid van het beroep voor young profs’ worden hierbij expliciet benoemd.
• instroom en behoud van personeel: bij dit deelonderwerp gaat het met name over de instroom van personeel en wat er nodig is om personeel te binden.
• rechte rug: voor wat betreft cultuur, ethiek en gedrag.
• pe-verplichting: de thema’s voor de periode 2026-2028 en de verantwoording hiervan (het bijhouden en aantonen van de gevolgde pe-activiteiten).

doel deelsessies

aan de aanwezige leden op de ledenvergadering zal worden gevraagd om deel te nemen aan deelsessies over voornoemde onderwerpen. wat is het beoogde doel van deze sessies?

• onderling het gesprek aangaan over bovenstaande onderwerpen (kennis delen en opinievorming).
• de toehoorders (aanwezige bestuursleden) zullen de uitkomsten van de verschillende deelsessies verzamelen en deze meenemen tijdens het bestuursoverleg in september. in december zullen de leden worden geïnformeerd over de uitkomsten.
• grotere betrokkenheid creëren en meer ruimte bieden voor eigen initiatief vanuit de leden.

• informatieplicht: overheidsinstanties zoals het om, de belastingdienst en burgemeesters kunnen informatie opvragen over de herkomst, het doel en de omvang van donaties die zijn ontvangen, zowel uit binnen- als buitenland. bij ‘substantiële donaties’ mogen ook persoonsgegevens van donateurs worden opgevraagd, mits dit noodzakelijk is voor handhaving van de openbare orde. doneren namens een ander zonder de juiste gegevens te verstrekken, wordt verboden.
• deponeringsplicht: stichtingen die wettelijk nog niet verplicht waren om financiële gegevens te publiceren, worden nu wel verplicht om jaarlijks een balans en een staat van baten en lasten te deponeren bij de kamer van koophandel. deze gegevens zijn alleen toegankelijk voor bepaalde overheidsinstanties.
• handhavingsinstrumentarium: het om kan via de rechter een stakingsbevel aanvragen tegen organisaties die ondermijnende activiteiten ontplooien. dit is een bevel van de rechter jegens een organisatie om zich van bepaalde activiteiten te onthouden, of om deze te staken en gestaakt te houden. de rechter kan handhaving afdwingen met een dwangsom.

de deponeringsplicht gaat gelden voor boekjaren die aanvangen na inwerkingtreding van het wetsvoorstel. bij een normaal boekjaar vanaf 1 januari 2026, indien het wetsvoorstel dit jaar wordt aangenomen.

• het onderscheid tussen de aa- en ra-accountant wordt groter, omdat aa-accountants niet meer worden opgeleid voor de certificeringsbevoegdheid bij wettelijke controles. er wordt ingezet op een verbeterde doorstroom naar de ra-opleiding op het moment dat je deze bevoegdheid toch wenst.
• er komt een groter onderscheid tussen opleidingstitel (ra en aa) en beroepstitel (specialisaties). deze specialisaties moeten worden onderhouden door praktijkervaring en permanente educatie, om de titel te kunnen blijven houden.

de wijzigingen in de herijking bestaan uit 2 fases:

• fase 1: wijzigingen binnen de huidige wettelijke kaders, gericht op het afronden van de eindtermen door de commissie eindtermen accountantsopleiding (cea).
• fase 2: wijzigingen die een wetswijziging of nadere afstemming vereisen (bijvoorbeeld het invoeren van de beroepstitels).

de nba wil er hiermee naar streven om een beroepsprofiel te maken dat klaar is voor de toekomst, waarin zowel vakgenoten zich herkennen als de samenleving.

• vóór de datum van het opmaken van de jaarrekening: deze gebeurtenissen worden verwerkt in de jaarrekening.
• na de datum van het opmaken, maar vóór het vaststellen van de jaarrekening: deze gebeurtenissen worden alleen verwerkt als dit essentieel is voor een goed inzicht.
• na de datum van het vaststellen van de jaarrekening: deze gebeurtenissen worden niet verwerkt in de jaarrekening.*

*) blijkt na het vaststellen van de jaarrekening dat deze in ernstige mate tekortschiet in het geven van inzicht? dan moet dit meteen aan de aandeelhouders worden gemeld. daarnaast moet hierover ook een mededeling worden gedeponeerd bij het handelsregister.

gebeurtenissen die geen nadere informatie geven over de feitelijke situatie op balansdatum

deze gebeurtenissen worden in principe niet verwerkt in de jaarrekening, tenzij ze de continuïteitsveronderstelling beïnvloeden. in dat geval moet de jaarrekening worden opgesteld op basis van liquidatiewaarde. volgens rjk a4.112 moeten dergelijke gebeurtenissen wel worden toegelicht als ze van een zodanig belang zijn dat het niet toelichten de oordeelsvorming van de gebruikers beïnvloedt, in lijn met het inzichtvereiste. de toelichting moet per gebeurtenis de volgende informatie bevatten:

• de aard van de gebeurtenis;
• een schatting van de financiële gevolgen, of een verklaring dat dit niet mogelijk is.

tip
bespreek de gebeurtenissen na balansdatum met de cliënt tijdens de bespreking van de concept-jaarrekening.

tip
neem in de samenstellingsverklaring een passage op, die het gebruik en de verspreiding ervan beperken bij een controleplichtige opdrachtgever. een voorbeeld hiervan is opgenomen in de verklaringengenerator en in de hra-deel 3 onder 5.1.4.

• instellingen als bedoeld in artikel 1 van de wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (wwft), zoals accountants- en administratiekantoren;
• partijen die toegang krijgen vanwege het belang van de naleving van sancties, het toezicht en de handhaving daarop;
• bestuursorganen en rechtspersonen met een overheidstaak met een wettelijke verplichting om de uiteindelijk belanghebbenden te achterhalen; en
• partijen die staan ingeschreven in de ubo-registers, voor zover het hun eigen gegevens betreft.

het wetsvoorstel ligt bij de eerste kamer voor een plenair debat, waarna het voorstel in stemming wordt gebracht. als het voorstel wordt aangenomen, kun je als accountants- of administratiekantoor gemakkelijker nagaan wie de ubo’s zijn.

 concrete maatregelen

• je moet als organisatie een risicoanalyse uitvoeren en op basis daarvan een passend stelsel van kwaliteitsmaatregelen inrichten.
• de nadruk ligt op doorlopende monitoring en evaluatie – dus niet één keer per jaar, maar continu verbeteren.
• de rol van het management moet krachtiger worden: de ’tone at the top’ speelt een centrale rol in het kwaliteitsbewustzijn binnen de organisatie.

heb je vragen over de praktische invulling van de nvkm of wil je sparren over de eerste stappen? neem gerust contact op met je fiscount-adviseur. we volgen de ontwikkelingen op de voet en denken graag met je mee.
wil je goed voorbereid aan de slag met de nvkm? volg dan ook onze praktijkgerichte cursus over de overgang van de nvks naar de nvkm. ontdek hier meer!

• pas het eigen vermogen aan het einde van het voorgaande jaar aan alsof de fout niet heeft plaatsgevonden.
• herzie de vergelijkende cijfers in de jaarrekening.
• verschaf toelichting over de materiële fout, de oorzaak en het correctiebedrag. vaak gaat het dan om een fout naar aanleiding van verkeerde toepassing van de waarderingsgrondslagen voor financiële verslaggeving.

stelselwijziging
is er sprake van een stelselwijziging, voer deze dan ook retrospectief door, tenzij dit onuitvoerbaar is. hiervoor is het nodig om:

• de vergelijkende cijfers in de jaarrekening aan te passen;
• toe te lichten waarom de wijziging nodig is en wat de impact hiervan is.

zorg er in ieder geval altijd voor dat: a) bekend is welk stelsel er is gehanteerd voor het voorgaande boekjaar; en b) dat dit stelsel ook juist is toegepast.

tip
laat altijd een collega meekijken bij een opdracht waar foutherstel of stelselwijziging speelt, of laat een opdrachtgerichte kwaliteitsbeoordeling (okb) uitvoeren.

• micro-zorgaanbieders zijn onderworpen aan lichtere verslaggevingseisen. zij mogen volstaan met een beperkte balans en een beperkte staat van baten en lasten. activa en passiva mogen niet tegen marktwaarde worden gewaardeerd.
• bij het cibg (uitvoeringsorganisatie van het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport) worden uitsluitend de beperkte balans en de bestuursverklaring openbaar gemaakt. schiet de jaarverantwoording in ernstige mate tekort, dan moet dit ook openbaar worden gemaakt bij het cibg.
• is een zorgaanbieder tijdens het boekjaar betrokken bij een rechtshandeling waardoor een of meer zorgaanbieders ophouden te bestaan? in dat geval moet de zorgaanbieder de financiële gegevens van deze voormalige zorgaanbieders opnemen in zijn jaarverantwoording. daarbij moet de zorgaanbieder de verschillen in waardering ten opzichte van de laatste financiële verantwoording van de opgeheven zorgaanbieder toelichten. deze verplichting geldt niet voor gegevens die:
  • al zijn opgenomen in de jaarverantwoording van een andere zorgaanbieder en openbaar zijn gemaakt;
  • betrekking hebben op een zorgaanbieder zoals bedoeld in art. 5a van het besluit uitbreiding en beperking werkingssfeer wmg.

• de tijd tussen het moment van het handelen of nalaten door de accountant en het indienen van het klaagschrift mag niet langer zijn dan tien jaar.
• de accountant wordt in de gelegenheid gesteld om – binnen een termijn van 4 weken na dagtekening van de klacht – een verweerschrift in te dienen.
• uiterlijk 15 dagen voor de dag van de zitting moeten nieuwe stukken worden toegezonden waarop een partij zich wenst te beroepen. het toezenden van bewijsstukken voor al doorgevoerde verbeteringen tussen het moment van het negatieve eindoordeel en de uiteindelijke zitting kan hierbij positief uitwerken.
• de procedure voorafgaand aan de zitting blijft normaliter beperkt tot één schriftelijke ronde, die bestaat uit het klaagschrift en het verweerschrift.
• tijdens de zitting wordt een termijn genoemd waarbinnen uitspraak zal worden gedaan.

tip
moet je voor de accountantskamer verschijnen? zorg dan voor een goede voorbereiding op de ingediende klacht en neem een deskundige mee naar de zitting.

• niet langer werkzaam is op het gebied van de betreffende specialisatie;
• niet heeft voldaan aan de pe-verplichtingen voor die specialisatie.

in het accountantsregister blijft zichtbaar welke specialisatie de accountant oorspronkelijk had en wanneer die is vervallen.

erkenning specialisaties
iedere ra wordt in beginsel opgeleid tot het uitvoeren van wettelijke controles. aa’s die op dit moment een certificerende bevoegdheid hebben, behouden deze bevoegdheid, met uitzondering voor het oob-domein. de certificerende accountant heeft de specialisatie van financial auditor. de nba kan ook overgaan tot het erkennen van andere specialisaties, waarin start-, opleidings- en ervaringseisen kunnen worden gesteld. te denken valt aan specialisaties voor de esg auditor, it auditor en de forensische auditor.

aangescherpt toezicht
vanaf 2024 is het toezicht verder aangescherpt met gedeeltelijke hertoetsingen en monitoring van de invloed van private equity. ook houdt de raad nu zelf toezicht op accountantsafdelingen die eerder door iia nederland werden getoetst. de nba hoopt met deze maatregelen de kwaliteit van de beroepsuitoefening verder te verbeteren. volg hier de link naar het verslag van werkzaamheden 2023.

tip
zoals hiervoor aangehaald, heeft de raad gebreken in beroepsaansprakelijkheidsverzekeringen geconstateerd. check daarom in de polisvoorwaarden van de aansprakelijkheidsverzekering of er expliciet een uitloopperiode van 24 maanden is opgenomen. blijkt dit niet uit de polis? ga dan na of de verzekeringsmaatschappij een aparte verklaring heeft afgegeven waarin ondubbelzinnig is verwoord dat de uitloopperiode verzekerd is.

 vorming wettelijke reserve
de aanvullende vraag is nu: in welke situatie ben je al dan niet verplicht om een wettelijke reserve te vormen bij aangekochte software?

• wanneer aangekochte software als een materieel actief wordt gerubriceerd, is het niet verplicht om een wettelijke reserve te vormen.
• wanneer aangekochte software als immaterieel vast actief wordt opgenomen onder de rubriek “concessies, octrooien, licenties, knowhow, merken en andere gelijkaardige rechten” hoeft er geen wettelijke reserve te worden gevormd.
• wanneer zelf ontwikkelde/vervaardigde software wordt opgenomen onder “kosten van onderzoek en ontwikkeling” ben je wél verplicht om een wettelijke reserve te vormen.

kennisdeling en onderlinge ondersteuning
om onzekerheid over de eisen van het pe-systeem weg te nemen, zal de nba concrete voorbeelden en richtlijnen aanbieden. ook wordt intervisie als krachtig middel genoemd om kennisdeling en onderlinge ondersteuning te stimuleren. de wijzigingen beogen een balans tussen autonomie voor de leden en duidelijke ondersteuning vanuit de beroepsorganisatie. het uiteindelijke doel is om accountants beter voor te bereiden op een leven lang leren en om hen te helpen wendbaar te blijven in hun vakgebied. de implementatie van de verbeteringen start in de eerste helft van 2025.

ondersteuning en ontwikkeling
de herziene handreiking bevat praktijkgerichte voorbeelden die specifiek gericht zijn op het ondersteunen van accountants bij het toepassen van de vgba in uiteenlopende situaties. denk hierbij aan ethische dilemma’s rondom onafhankelijkheid, vertrouwelijkheid en integriteit. met deze voorbeelden wil de nba de naleving van de fundamentele beginselen bevorderen en tegelijkertijd tools bieden om bedreigingen voor deze beginselen te identificeren en aan te pakken. de nba benadrukt dat deze herziening niet alleen bedoeld is om accountants te begeleiden, maar ook om hun professionele oordeelsvorming verder te ontwikkelen.

professioneel-kritische instelling
de accountantskamer stelt dat het feit dat een ra hem de informatie verstrekte, niet betekent dat hij er als controlerend accountant van uit mocht gaan dat die informatie ook in orde was. kortom, een professioneel-kritische instelling is en blijft noodzakelijk. oók als verstrekte informatie afkomstig is van een andere registeraccountant. en óók als het om andere professionele werkzaamheden gaat.

meer gefundeerde risico-inschatting
zodra er gestart wordt met de daadwerkelijke opdracht, zal er meer informatie over de klant beschikbaar komen. hierbij valt te denken aan inzicht inzake een kas(procedure), de werkwijze omtrent onderhanden projecten en afgrenzingsproblematiek (van de omzet). pas op het moment dat deze risico’s volledig beschreven zijn in de bedrijfsverkenning – en het risico gemitigeerd kan worden naar nihil –kan het risicoprofiel van de cliënt verlaagd worden van hoog naar normaal. in vrijwel de meeste situaties zal dit pas kunnen plaatsvinden na uitvoering van de opdracht (dus bij het 2e jaar, waarin de opdracht gestart wordt).

vermelding naam en rugnummer
handelt een administratie- of accountantskantoor in strijd met de wwft? dan kan het bft een waarschuwing geven met een eventuele aanwijzing. de aanwijzing van het bft houdt in dat het betreffende kantoor binnen een redelijke termijn na het aanwijzingsbesluit een bepaalde gedragslijn wwft dient te volgen. maar let op: deze aanwijzing moet het bft ook openbaar maken op haar website: www.bureauft.nl/wwft-waarschuwingen-en-sancties. het openbaar maken gebeurt pas op het moment dat het besluit vaststaat. voorkom vervelende gevolgen en zorg ervoor dat jullie kantoor compliant is met de wwft.

de centrale raad van beroep oordeelde dat deze voorwaarde in strijd is met het evenredigheidsbeginsel, omdat de financiële druk door de aanhoudende pandemie zwaarder woog dan de noodzaak van een snel uitvoerbare regeling. het uwv werd daarom opgedragen een nieuwe beslissing te nemen en om het derde kwartaal van 2020 als referentieperiode te gebruiken.

relevantie
dit oordeel is ook relevant voor andere startende ondernemers. de raad concludeerde namelijk dat de now 3-regeling geen adequate voorziening bevat voor ondernemers die:

1. na februari 2020 begonnen zijn; en
2. daarom niet voldoen aan de omzetvoorwaarde, maar wel door de pandemie geraakt werden.

de regeling schendt daarmee artikel 3:4, tweede lid, van de algemene wet bestuursrecht (awb), waardoor het uwv de referentieomzet in dergelijke gevallen buiten toepassing moet laten.

• baten in natura (in de vorm van goederen en diensten) dienen tegen de reële waarde verwerkt te worden in de staat van baten en lasten, mits dit betrouwbaar kan worden vastgesteld en materieel is.
• indien deze baten in natura niet zijn opgenomen, dan dient dit in de toelichting van de staat van baten en lasten vermeld te worden.
• in het bestuursverslag dient vrijwilligerswerk te worden vermeld, indien dit belangrijk is voor de organisatie.

wijzigingen onderdeel c2
voor wat betreft het onderdeel c2 de kleine fondsenwervende organisaties bestaan de wijzigingen uit de volgende punten:

• in alinea c2.402 zijn de punten opgenomen die minimaal in het bestuursverslag moeten zijn opgenomen (doelstelling, missie en visie, governance, doelrealisatie, financiële ontwikkelingen, risico’s, toekomstverwachtingen en maatschappelijke aspecten van ondernemen).
• in het bestuursverslag dient vrijwilligerswerk te worden vermeld (net als bij c1), indien dit belangrijk is voor de organisatie.

tip
binnen het mkb zien wij dat er bij evaluaties regelmatig fouten worden gemaakt bij het opstellen van deze specifieke jaarverslaggeving volgens c1 en c2. let op: op het moment dat c1 of c2 moet worden gevolgd, dient ook de jaarverslaggeving volledig te voldoen aan deze eisen.

tip
de boodschap is hiermee wel duidelijk: blijf opletten en zorg ervoor dat je voldoet aan de pe-verplichtingen. herhaalde nalatigheid kan leiden tot ernstige consequenties voor je carrière.

• zorg ervoor dat je zeer duidelijk richting de gebruikers aangeeft welke wijze van rapporteren gepast is, gezien de gegeven omstandigheden en de (ruime) kring van gebruikers.
• leg in de opdrachtbevestiging gedetailleerd vast welke werkzaamheden worden uitgevoerd.

laat altijd even een collega of andere deskundige meekijken naar de opdrachtbevestiging en het rapport zelf (4-ogenprincipe). vaak zien wij dat toch al met een enkel woord de indruk wordt (of kan worden) gewekt dat er sprake is van assurance.

met rj-uiting 2024-11 komt de rj met een aangepaste richtlijn 214: financiële vaste activa. inhoudelijk zijn er geen wijzigingen, maar de richtlijn wordt volledig geherstructureerd. in rj-uiting 2024-12 stelt de rj voor om het ‘stramien voor de opstelling en vormgeving van jaarrekeningen’ te laten vervallen, dat als bijlage (930) bij de rj-bundel met richtlijnen voor de jaarverslaggeving is opgenomen. belangrijke bepalingen uit 930 worden opgenomen in de ‘algemene grondslagen’.

op basis van de consultatie-uitkomsten zal er een definitief wetvoorstel volgen. het is nog niet duidelijk wanneer de definitieve wet in werking zal treden, maar dit zou dus al in 2025 kunnen zijn.

maar zijn er dan helemaal geen signalen binnengekomen die een wat minder positief karakter hebben? het simpele antwoord is: nee. wel hebben er ook ontwikkelingsgesprekken plaatsgevonden bij een aantal accountants in business. dit is uiteraard niet de bedoeling geweest van het toezicht op nieuwe leest, maar zoals bij iedere verandering geldt: onderweg kom je toch ook weer wat kleine punten tegen ter verbetering.

wil je meer informatie over dit onderwerp, neem dan contact op met jan mooren (accountant en compliance adviseur) via j.mooren@fiscount.nl of (038) 3034125.

objectiviteit
voor interne partijen, zoals collega’s van de eigen fiscale, juridische en loonafdeling, speelt het fundamentele beginsel objectiviteit een primaire rol. als er een opdracht wordt uitgevoerd voor een familielid en/of iemand uit hun vriendenkring, wordt dit als een risico onderkend. het ondertekenen van de verklaring fundamentele beginselen bevelen we in deze situaties daarom zeer sterk aan. bij de eigen afdeling communicatie, administratie en hr speelt het risico nauwelijks dat werkzaamheden worden verricht worden voor derden. het laten tekenen van een verklaring fundamentele beginselen is in die situaties minder relevant – mits er uiteraard geen werkzaamheden worden uitgevoerd voor externe opdrachtgevers.

bij de risicobeoordeling (cliëntcontinuering) moet ook ‘het niet publiceren’ meegenomen worden. op het moment dat uit het opgestelde risicobeleid van het kantoor naar voren komt dat ‘het niet publiceren’ een risicofactor (klantrisico) is, zal er inderdaad afscheid moeten worden genomen van de cliënt. wanneer hier uit het risicobeleid niets over naar voren komt, en ook uit de cliëntcontinuering geen bijzonderheden naar voren komen, is er geen reden om afscheid te nemen van de betreffende cliënt. het hangt uiteindelijk dus van het kantoor zélf af welke conclusie hier getrokken wordt. let erop dat dit in overeenstemming is met het destijds opgestelde risicobeleid.

tip

leg de overwegingen om de dienstverlening voor een dergelijke cliënt voort te zetten goed vast in het dossier.

 tip

zorg er altijd voor dat je klant goed is geïnformeerd over de tijdigheid van het deponeren van de jaarstukken. deponeren is de eigen verantwoordelijkheid van je klant. als de jaarrekening niet op tijd klaar is, wijs dan op het deponeren van de niet opgemaakte jaarrekening (art. 2:394 lid 2). doe dit niet alleen mondeling.

scan de grondslagen in de jaarrekening en ga na of de posten die in de jaarrekening voorkomen ook een grondslag hebben en vice versa. verwijder overbodige grondslagen. dit maakt de jaarrekening compacter en beter leesbaar.

tip
in uiting 2023-13 is een bijlage opgenomen die toelicht wat er in specifieke scenario’s moet gebeuren ten aanzien van de grondslagen en toelichting in de jaarrekening. daarnaast bevat rj uiting 2023-3 ook een stroomdiagram wat duidelijk maakt hoe tot deze scenario’s kan worden gekomen.

maatregelen nemen
nu kan het zo zijn dat er sprake is van een klant die al in een hoge risicocategorie valt (bijvoorbeeld een horecabedrijf). hoe ga je daar dan mee om? naar aanleiding van deze vraag is er overleg geweest met het bureau financieel toezicht. de conclusie van dit overleg is dat iedere potentiële klant met een strafblad een tweede kans verdient. uiteraard zullen er voldoende maatregelen moeten worden getroffen om de risico’s tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen. deze maatregelen dienen in overeenstemming te zijn met het risicobeleid. ook zullen er bij het cliëntacceptatieproces maatregelen getroffen moeten worden met betrekking tot de risico’s in relatie tot de fundamentele beginselen (met name de integriteit). dit kan bijvoorbeeld door een jaarlijks verplichte opdrachtgerichte kwaliteitsbeoordeling te laten uitvoeren. ook kun je ervoor kiezen om een scheiding aan te brengen tussen de werkzaamheden, waarbij je bijvoorbeeld fiscale werkzaamheden laat uitvoeren door een collegakantoor.

tip

moet of wil je deze gegevens aanleveren? zorg er dan voor dat je de benodigde gegevens goed administreert, zodat het invullen van de rapportage soepel verloopt.

tip

een goede voorbereiding op de toetsing is het halve werk. de nba adviseert kantoren daarom om op tijd te beginnen en om zich daarbij – indien nodig – bij te laten staan door een deskundige.

de ophoging van de maximale grensbedragen voor de verplichte wettelijke controle van de jaarrekening is nodig. als dit niet zou gebeuren, zorgt de hoge inflatie ervoor dat te veel mkb-bedrijven controleplichtig worden; een ongewenste lastenverzwaring.

let op

naast het bovenstaande stelt de nvks aanvullende eisen aan kantoren die assurance-opdrachten (waaronder beoordeling van de jaarrekening) uitvoeren. laat je vooraf goed informeren door een van onze adviseurs.

bovengenoemde 5 voorbeelden zouden dus een boete opleveren van 5% van de jaaromzet van een kantoor. het gaat hierbij echt om zeer hoge bedragen.

tip
zorg ervoor dat je kantoor bij een toetsing ook niet voor verrassingen komt te staan…. ga serieus met de wwft om.

let op

leidt de informatie in de nieuwbrief tot de vaststelling dat er alsnog melding moet worden gemaakt? doe dat dan. beter laat gemeld dan helemaal niet. laat je niet verrassen. ga serieus om met de wwft.

wil je voor en met je klanten meer aan de slag gaan met strategie? volg dan onze training ‘strategie en businessmodellen’ en/of ‘de vertrouwde adviseur als controller’ tijdens de fiscount kennismarathon.

zorg ervoor dat de evaluatie ook daadwerkelijk jaarlijks wordt uitgevoerd (artikel 22 nvks). anders gezegd: er mogen niet meer dan 12 maanden verstrijken tussen twee evaluaties. de nba heeft aangegeven dat kantoren die niet aan deze eis voldoen, automatisch een b-oordeel (kwaliteitssysteem voldoet niet) ontvangen. reden genoeg om het evaluatiemoment tijdig in de agenda vast te leggen.

uitdagingen
het gebruik van ai brengt uiteraard ook uitdagingen met zich mee. zorgvuldig omgaan met de kwaliteit en betrouwbaarheid van de gebruikte gegevens is van belang en ethische en wettelijke normen moeten worden nageleefd. ook zul je als kantoor moeten blijven investeren in de professionele ontwikkeling van je medewerkers om de benodigde vaardigheden en kennis op het gebied van ai te verwerven. wie de mogelijkheden van ai durft te omarmen en te integreren in de huidige werkprocessen, kan hiermee een voorsprong behalen en laten zien dat zijn of haar kantoor meegaat in de digitale transformatie binnen de sector.

• in het kwaliteitssysteem van het accountants- en administratiekantoor moet voldoende aandacht worden geschonken aan de wwft, inclusief het actueel houden hiervan.
• in het kantoorhandboek moeten de volgende punten voldoende worden beschreven: aanname nieuwe opdrachten, inschakeling deskundigen, actuele wwft (inclusief meldingsplicht en monitoringsverplichting), continuering of wijziging van bestaande opdrachten).
• voor accountantskantoren is een jaarlijkse evaluatie van het kwaliteitssysteem vereist.
• er moet gebruik worden gemaakt van modellen waarbij de wwft verwerkt is (actuele content). dit betreft o.a. de opdrachtbevestiging, het werkprogramma en cliëntacceptatie en opdrachtcontinuatie en de meldplicht ongebruikelijke transacties.
• interne richtlijnen voor medewerkers waarbij is opgenomen dat het personeel periodiek op de hoogte moet worden gebracht van de wwft (elke 2-3 jaar of eerder, als er belangrijke wijzigingen zijn).
• personeel dat werkt aan dossiers waar de wwft speelt, moet worden doorgelicht i.v.m. eventuele ondermijning.

over het laatste (voor ons nieuwe) punt is contact geweest met zowel het bft als de raad van toezicht van de nba. de nba geeft aan dat er op korte termijn duidelijkheid komt over een dergelijk verzoek (hoe in de praktijk om te gaan met verplicht doorlichten van personeel). waarschijnlijk wordt dit punt opgenomen in de definitieve handreiking 1124 wwft.

bijna een kwart van de onderzochte bedrijven weet niet of voldaan moet worden aan de corporate sustainability reporting directive (csrd) en/of aan de corporate sustainability due diligence directive (csddd). maar ook wanneer deze bedrijven zelf niet hoeven te voldoen aan de verslaggevingsvereisten vanuit de csrd en/of csddd, kunnen zij – door samenwerking in de keten – wel de vraag krijgen om gegevens aan te leveren. driekwart van de directeuren van familiebedrijven ziet een redelijke tot belangrijke uitdaging bij de samenwerking met partners in hun keten.

• is een toetsing ingepland na 1 juli 2023 en is er sprake van een b-oordeel, waarbij er slechts één soort opdracht als onvoldoende is beoordeeld? dan kan dit in de nieuwe situatie leiden tot een partiële hertoetsing.
• heeft een toetsing plaatsgevonden voor 1 juli 2023 en vindt de hertoetsing plaats na 1 juli 2023? dan zijn de oude regels van toepassing (integrale hertoetsing).

voordelen nieuw toetsingsproces

• meer contact tussen praktijk en toetser/raad van toezicht.
• hertoetsing vindt alleen plaats op één bepaald soort opdracht (integrale hertoetsing blijft mogelijk als de raad van toezicht daartoe aanleiding ziet).
• tariefvoordeel bij hertoetsingen.
• artikel 18 van de verordening blijft bestaan. dit houdt in dat hertoetsing achterwege kan blijven als er sprake is van een b-oordeel en de praktijk schriftelijk verklaart geen assuranceopdrachten meer uit te voeren. door de partiële hertoetsing krijgt de praktijk de kans om toch te kunnen vasthouden aan assuranceopdrachten, omdat alleen deze opdrachten in de hertoetsing vallen. deze werkwijze is minder belastend voor de praktijk.

evenwichtige benadering nodig
met name de kleinere bedrijven en non-profitorganisaties kunnen de gestegen en stijgende kosten voor de dienstverlening door hun accountant nog maar moeilijk dragen. om dit probleem aan te pakken, is het belangrijk dat er een evenwichtige benadering wordt gevonden. waarborging van kwaliteit en integriteit blijft essentieel, maar de aandacht moet ook uit blijven gaan naar de haalbaarheid en betaalbaarheid van accountantsdiensten. vereenvoudiging en stroomlijning van regelgeving kan helpen om de administratieve last te verminderen en de kosten te beheersen. de werkgroep neemt de resultaten van de rondetafelsessie mee als input voor aanbevelingen aan het nba-bestuur.

 let op: in het onderhavige geval is ook de samenstellend accountant – de persoon die de jaarrekeningen namens het kantoor opstelde, maar dus niet de verklaring ondertekende – tuchtrechtelijk aansprakelijk gesteld.

let op: de richtsnoeren bevatten de interpretatie van de wetgeving door de beroepsorganisaties (nob en nba). deze richtsnoeren kan de wwft-instelling gebruiken. wel kan de interpretatie van de wetgeving in de richtsnoeren afwijken van die van bijvoorbeeld het bureau financieel toezicht (bft).

let op: duurzaamheid is een veelomvattend en veel besproken thema. het maatschappelijk belang daarvan kan niet worden ontkend. gelet op de rol van de accountant richting het maatschappelijk verkeer is dit onderwerp dus echt voor iedere accountant van belang.

praktische trainingen

fiscount heeft in het kader van dit verplichte pe-onderwerp het praktijkgerichte programma duurzaamheid samengesteld, bestaande uit een training en diverse korte webinars, waarin helemaal duidelijk wordt wat je hier nu als mkb-accountant mee moet. tijdens de training ‘verplichte pe-onderwerp 2023: ‘duurzaamheid’ gaan we aan de slag met praktische voorbeelden om het containerbegrip ‘duurzaamheid’ af te bakenen en af te pellen in relatie tot het mkb. bovendien maken we tijdens deze training de link naar je pop uit je portfolio. is die ook weer bijgewerkt, en … op de juiste manier!

daarnaast komen we vanaf mei 2023 met korte webinars die op onderdelen de diepte in gaan.

 let op: de rj geeft verduidelijking over de toepassing van de verslaggevingsregels. deze gelden dus voor de entiteit die de jaarrekening opstelt. in de samenstelpraktijk zal de accountant vaak de jaarrekening opstellen. de toelichting van een continuïteitsissue moet dus terdege met de entiteit worden afgestemd.

let op

het invullen van de monitoringlijst is altijd verplicht. ook wanneer je als kantoor pas kortgeleden bent getoetst en ook wanneer er sprake is van een hertoetsing.

let op

overtredingen van sanctieverordeningen en nationale sanctieregelingen zijn een economisch delict en kunnen strafrechtelijk worden gehandhaafd. het is dus zaak om – als er sprake is van relaties die onder de sanctieregeling vallen – kennis te nemen van alert 45, versie 3.1.

op de site van de nba (kennistoets (nba.nl)) staat dat de kennistoets 2022 in de periode van 1 augustus t/m 31 oktober 2022 online moet worden afgerond. dat is mooi, maar hoe pakt het dan uit als je er pas na 31 oktober achter komt dat je in 2022 of 2023 al dan niet wettelijke controles van jaarrekeningen gaat uitvoeren? er komt een ‘herkansingsronde’ van 15 december 2022 tot 31 januari 2023. doe er je voordeel mee!

let op

in hetzelfde bericht waarin het verplichte pe-onderwerp wordt aangekondigd, geeft de nba aan te werken aan hulpmiddelen (een ontwikkelmatrix en zelf-assessements) om meer richting te kunnen geven aan het formuleren van leerdoelen en leerinterventies. zie voor meer info: verplicht pe-onderwerp 2023 ‘duurzaamheid’ (nba.nl).

let op

wil je weten wat de belangrijkste wijzigingen zijn? in dat geval is het raadzaam om het ‘ten geleide’ te lezen dat de raad voor de jaarverslaggeving ten aanzien van voornoemde wijzigingen heeft opgesteld.

let op: het is nog niet duidelijk welke vorm deze verklaring gaat aannemen en wat er in dezen van de accountant wordt verwacht. wellicht ziet deze op de prognose die de ondernemer met de aanvraag moet meesturen.

• tvl 2021-q4: deadline 1 november 2022
• tvl 2022-q1: deadline 1 februari 2023

voor voornoemde data is veelal geen uitstel mogelijk.

 let op: bij de tvl moet in sommige gevallen een accountantsproduct of derdenverklaring worden gevoegd. deze moet bij het indienen van het verzoek tot vaststelling worden bijgevoegd.

 let op: ook de presentatie op de balans van onderhanden projecten wordt gewijzigd. per project moet nu worden bepaald of dit een debet- of een creditstand vertoont. vervolgens moet dit overeenkomstig worden verwerkt in de jaarrekening als actief respectievelijk verplichting. saldering van projecten met een debetstand met projecten met een creditstand tot één bedrag is dus niet meer toegestaan.

nieuwe groepen voor wie de jaarverantwoordingsplicht gaat gelden, zijn onder meer de eerstelijns zorgaanbieders, de zorgaanbieders die uitsluitend met zvw- of wlz-persoonsgebonden budgetten bekostigd worden, onderaannemers en zorgaanbieders die uitsluitend worden bekostigd met een vws-subsidie. de regeling is ook van toepassing op combinatie-instellingen.

tip
het toepassingsgebied is verbreed, waardoor het mogelijk is dat jouw ‘zorgklant’ onder de werking van rj 655 of hoofdstuk c3 van rjk gaat vallen. dit kan dus gevolgen hebben voor de uit te voeren opdracht en/of de werkzaamheden.

tip
heb je klanten die worstelen met corona-gerelateerde schulden? ga dan tijdig met hen in overleg om te bepalen hoe zij hier inzicht in kunnen krijgen en hoe ze de terugbetaling kunnen regelen.

advies voor nog uit te voeren opdrachten

let op: voor de nog uit te voeren opdrachten adviseert de nba accountants om goed kennis te nemen van de aandachtspunten en om deze mee te nemen bij het plannen en uitvoeren van de werkzaamheden. bij al uitgevoerde opdrachten adviseert de nba om na te gaan of de aandachtspunten aanleiding zijn om opnieuw te beoordelen of de uitgevoerde werkzaamheden wel toereikend zijn.

let op
de wijzigingen brengen in het geval van ‘onderhanden projecten’ met zich mee dat het niet langer is toegestaan om de gerealiseerde projectopbrengsten van micro- en kleine rechtspersonen te presenteren als ‘wijziging in de onderhanden projecten’. dit dient verantwoord te worden als netto-omzet. ook is het niet langer toegestaan om het saldo van alle onderhanden projecten te presenteren als één bedrag in de jaarrekening. vanaf 2022 worden hiervoor twee bedragen in de jaarrekeningen opgenomen. een actief voor alle projecten met een debetstand en een verplichting voor alle projecten met een creditsaldo.

let op
vanaf boekjaar 2022 geldt deze verplichting voor álle wettelijke controles. dus ook voor het mkb. de nba is inmiddels een traject gestart om ervoor te zorgen dat er voldoende ‘guidance’ is om de aangepaste regelgeving te kunnen toepassen.

let op (2)
bij now 1.0 kregen bedrijven die de deadline van 31 oktober 2021 hadden gemist nog tot 8 januari 2022 de gelegenheid om het verzoek tot vaststelling alsnog in te dienen. of deze systematiek voor now 2.0 ook gehanteerd zal worden? dat is voor nu onduidelijk.

let op
het bovenstaande geldt ook voor kleine en micro-rechtspersonen. in dat laatste geval is het wellicht noodzakelijk om bij de micro-entiteit extra gegevens of informatie te verstrekken. enkel een balans en een verlies-en-winstrekening volstaan dan niet meer.

de indruk wordt gewekt dat hierbij naast een toetsende rol, ook een meer ‘ontwikkelende’ rol zal worden ingenomen ten aanzien van het bevorderen van het lerend vermogen van de sector. natuurlijk mag daarbij van een toezichthouder geen ‘coachende’ rol worden verwacht. de afm geeft ook aan dat er aandacht zal zijn voor de proportionaliteit. dat wil zeggen dat bij de toetsing rekening zal worden gehouden met de grootte van de accountantsorganisatie.

let op
de meeste nederlandse subsidies kennen een uitstelregeling. formeel is deze er niet bij de now. het is ook nog niet bekend of er voor de now generiek uitstel gaat komen, in die zin dat de deadline nog opschuift naar een nieuwe datum na 31 oktober 2021. hierover is de nba nog met het ministerie in overleg. het mag echter ook niet verwacht worden – gelet op de aard van de aard van de regeling – dat het recht op subsidie volledig wordt verspeeld bij niet tijdige indiening.

attentiepunt

inmiddels heeft demissionair minister koolmees op 7 september jl. in een brief aan de tweede kamer laten weten dat de datum van 31 oktober 2021 voor de aanvraag van de definitieve vaststelling now 1 ongewijzigd blijft. bestaande belemmeringen zullen zo veel als mogelijk worden weggegnomen. zo zal de 14-wekentermijn die nu geldt voor het aanleveren van de accountantsverklaring bij de vaststellingsaanvraag, ook gaan gelden voor de aanlevering van derdenverklaringen. na indiening van de aanvraag voor de definitieve vaststelling now 1 heeft de werkgever dus nog 14 weken de tijd om de derdenverklaring bij het uwv in te dienen.

let op: het bovenstaande voorkomt niet dat er discussie kan ontstaan als ten onrechte een zeer hoog voorschot is aangevraagd, terwijl de afrekening beneden de grens van € 125.000 blijft. voor meer informatie verwijzen we naar de brief van minister koolmees.

let op: de hierboven beschreven verlichting gaat pas in voor now 3-opdrachten. voor now 1 en now 2 geldt deze verlichting niet. het is dus maar de vraag in welke mate deze verlichting impact zal hebben. zie ook brief van minister koolmees.

tip
zorg ervoor dat de klant de vraag van de rvo om het accountantsproduct te leveren meteen doorstuurt. vraag vervolgens samen met je klant direct uitstel aan.

van de accountant die deze vraag krijgt, wordt daarmee verwacht dat hij/zij hier binnen een redelijke termijn op reageert. kortom, de vaktechnische verplichting om contact op te nemen met de voorgaande accountant is terug van weggeweest.

samenwerking en vertrouwelijkheid

daarnaast is net de consultatiefase van de nba-handreiking 1134 achter de rug; deze gaat over de samenwerking tussen de voorgaande en opvolgende accountant. hierin wordt nog wel iets aangestipt over aan assurance verwante opdrachten (denk aan 4410-opdrachten), maar de conclusie is: ze zijn vormvrij. en natuurlijk mag het beginsel vertrouwelijkheid nooit in het geding komen. bij collegiaal overleg wordt de accountant die informatie verstrekt, hiervoor beschermd door artikel 16 van de vgba.

bij een aanvraag op entiteitsniveau moet u dus uitgaan van de omzet van de entiteit zelf, waarbij (art 6 lid 3 now3):

• dezelfde verrekenprijsregels en grondslagen van waardering en resultaatbepaling gehanteerd zijn als in de laatste, vóór 1 oktober 2020 vastgestelde jaarrekening voor de derde en de vierde tranche; en
• mutaties in de voorraden gereed product zijn toegerekend aan de omzet.

onze collega hans tabak, adviseur loonheffingen, heeft in dergelijke zaken al diverse malen met succes bezwaar gemaakt. de cliënt komt dan ook nog in aanmerking voor een forfaitaire vergoeding van zijn kosten. u kunt hierover contact met hem opnemen via h.tabak@fiscount.nl.

let op: de minister verwacht grote besparingen in de administratieve lasten van de now-opdrachten. het is echter nog maar de vraag of deze ook kunnen worden verwezenlijkt.

let op: zonder accountantsproduct kan de aanvraag voor een voorschot dus niet worden ingediend. het is de bedoeling dat het protocol bij deze producten half juli beschikbaar komt.

• er kunnen voorwaarden worden gesteld aan het gebruik van digitale communicatiemiddelen (bijvoorbeeld videoconferenties of webcasts).
• aandeelhouders moeten langs digitale weg kunnen worden geïdentificeerd.
• aandeelhouders moeten kunnen kennisnemen van het besprokene tijdens de vergadering.
• aandeelhouders moeten hun stemrecht kunnen uitoefenen.

wettelijk is en blijft het uitgangspunt dat de av een fysieke aangelegenheid is. daardoor moeten in ieder geval de voorzitter, bestuurders en commissarissen fysiek bij elkaar komen.

 spoedwetgeving
de spoedwetgeving die met het oog op de coronacrisis is geïntroduceerd, maakt het echter wél mogelijk om een volledig digitale av te houden. deze spoedwet zal wel te zijner tijd weer worden ingetrokken, waardoor we dus weer teruggaan naar ‘het oude normaal’. zolang de wet niet definitief is gewijzigd en niet aansluit op de digitale realiteit, blijft het behelpen.

‘niet melden’ en ‘niet weten’ kunnen wellicht voor de tuchtrechter nog worden verdedigd als onbewust (on)bekwaam. maar wel weten en bewust niet melden, levert toch wel flinke risico’s op voor je kantoor. de boetes die opgelegd kunnen worden voor het niet-naleven van de wwft zijn aanzienlijk. dus: informeer je collega’s en medewerkers en word je bewust van de ontwikkelingen die momenteel zichtbaar worden in onze markt!

 tip

kijk eens op fiscount.nl voor ondersteuning bij het opstellen van een portfolio. hier vind je bruikbare tips om eenvoudig een portfolio te schrijven en een gratis mogelijkheid om jouw portfolio via beveiligde opslag te beheren. middels diverse leerroutes kun je de weg naar jouw doelen volgen!

let op!
er komt bij deze opdracht geen ‘derdenverklaring’, die kan worden afgelegd door een andere professional dan een accountant. ondernemingen die normaliter geen gebruik maken van de diensten van een accountant, zullen dus naar een accountant op zoek moeten. dat kan in de huidige overspannen markt een probleem vormen.

nb: in de toelichting bij de aanpassing van de tvl is een begroting van de kosten van deze opdracht opgenomen. deze bedraagt 40 uur bij een tarief van € 85 en komt daarmee dus uit op een bedrag van ongeveer € 3.500.

let op: krijg je als kantoor te maken met de hiervoor beschreven situatie? zorg er dan voor dat je in je kwaliteitssysteem aantekent dat er een professional betrokken is bij de uitvoering van de opdrachten, die geen accountant is.

tips

drie tips inzake deze belangrijke paragraaf:

• tip 1: maak de paragraaf altijd specifiek voor de organisatie en schrijf op hoe het herstel van de cijfers is opgepakt!
• tip 2: de toelichtingen die je opneemt, kunnen voor een geldschieter aanleiding zijn om geen toekomst meer te zien in het bedrijf van je cliënt. in dat geval kunnen de toelichtingen dus ook tegen je cliënt gaan werken. neem dit dan ook mee in je overwegingen, als je de tekst van de toelichtende paragraaf opstelt.
• tip 3: neem in je (samenstel)verklaring een verwijzing op naar de continuïteitsparagraaf.

• start met het kritisch doornemen van het grootboek. zijn de ontwikkelingen in de cijfers in lijn met de verwachtingen? waarom wel of waarom niet? bespreek dit met je cliënt en leg dit zorgvuldig vast in het besprekingsverslag.
• leg daarna je overwegingen vast en de consequenties daarvan voor de jaarrekening. bepaal of een toelichting noodzakelijk is – en zo ja, op welke plek.
• indien gewenst: is het (vrijwillige) bestuursverslag de beste plek om een toelichting op te nemen in de jaarrekening rondom de ontwikkelingen van de pandemie en haar invloed op de organisatie?

verwerking overheidsbijdragen

het opnemen van informatie over covid-19 heeft inmiddels geen toegevoegde waarde meer voor de lezer van de jaarrekening. wat wel van belang is, dat iedere organisatie zijn eigen afweging maakt om al dan niet gebruik te maken van de overheidsbijdragen. maar welke bijdragen zijn dit dan – en wordt de toekomst van de organisatie ook nog op een andere manier gewaarborgd, bijvoorbeeld via ontvangen giften of doorgevoerde kostenbesparingen? verschillende geldstromen, zoals we die prima kennen in de vastleggingen van de financiële administratie. daar waar de overheidsbijdragen in de posten in de jaarrekening zijn verwerkt, dien je een toelichting op te nemen. doe dit echter alleen wanneer de vergelijking van deze cijfers een afwijkend beeld geeft. kijk ook secuur naar de vraag of een aanvullende toelichting noodzakelijk is ten aanzien van de ontwikkeling van de (omzet)cijfers.

uitzonderingen

er gelden twee uitzonderingen:

• als de cliënt werkzaam is in bepaalde onderdelen van de landbouw, mag de subsidie onder voorwaarden niet worden doorgezet aan primaire producenten;
• voor ondernemingen die voor het eerst zijn ingeschreven in het handelsregister na 29 februari 2020 gelden andere vereisten.

de verplichtingen waaraan moet worden voldaan staan in artikelen 10 en 11 van de regeling.

let op

in deze rj-uiting is niets opgenomen over de verwerking van een mogelijke vordering uit hoofde van de now. naar analogie met de resterende verplichting mag worden verwacht dat hiervoor een kortlopende vordering wordt opgenomen. de subsidiebaten moeten immers worden ‘gematcht’ met de periode waar zij betrekking op hebben.

extra mogelijkheden
de langere openstelling van het vaststellingsloket now 1 biedt accountants de mogelijkheid om de now-controle (deels) te combineren met de jaarrekeningcontrole 2020.

let op: dit uitstel biedt wellicht ook mogelijkheden om now 1-, now 2- en now 3-opdrachten met elkaar te combineren. wel zal er dan duidelijkheid moeten zijn over de uit te voeren werkzaamheden. op dit moment van schrijven is het protocol voor now 2 nog niet bekend. in onderstaand schema zijn de geactualiseerde openings- en sluitingsdata van het vaststellingsloket nog even op een rij gezet:

verwerking now-subsidie
de verwerking van de now-subsidie wordt gebaseerd op rj 274/b17 ‘overheidssubsidies’. dit wordt aangemerkt als een exploitatiesubsidie. deze wordt opgenomen in het boekjaar waarin de gesubsidieerde bestedingen komen of waarin de opbrengsten zijn gederfd. dit mag zowel onder de overige opbrengsten worden gepresenteerd als onder de loonkosten.

tip
let op: bij de verwerking van de now-subsidie is een toelichting hoe dan ook verplicht. alle wijzigingen gaan gelden voor boekjaren die starten op of na 1 januari 2020.

• de toepassing van de accountantswerkzaamheden in de context van de gevolgen van covid-19. voor het verantwoordingsjaar 2020 kunnen zich vanwege covid-19 verhoogde risico’s voordoen, die de zorginstelling moet betrekken in haar administratieve vastleggingen. mogelijk is uitval opgetreden van zorgvraag en zorgaanbod, waardoor gedeclareerde en verantwoorde productie mogelijk (gedeeltelijk) niet geleverd is. ook kan levering hebben plaatsgevonden in een andere vorm en kunnen producten gewijzigd zijn (denk bijvoorbeeld aan omschakeling van groepsgerichte dagbesteding naar individuele begeleiding). mogelijk valt dit niet binnen de overeenkomst met de gemeente(n), waardoor er dus aanvullende afspraken over moeten zijn c.q. worden gemaakt.
• specifiek voor jeugdzorg: de uitwerking van het toetsingscriterium ‘juistheid’ voor wat betreft het aspect definitie ‘toewijzing’. gemeenten kunnen in geval van toegang tot de jeugdhulp door verwijzing van een huisarts, medisch specialist of jeugdarts eisen dat er bij de accountantscontrole wordt gecheckt of er sprake is van een geldige verwijzing van een van deze professionals. gemeenten kunnen in die gevallen niet zelf over die verwijzing beschikken. wordt een productieregel geselecteerd die onder de jeugdwet valt? zo ja, dan is de verwijzing van een huisarts, medisch specialist of jeugdarts in deze gevallen een extra toetsingscriterium voor de accountant. let op: dit protocol is niet van toepassing op de verantwoording van niet geleverde productie, continuïteitsbijdragen of de compensatie van meerkosten uit hoofde van covid-19.

• of je cliënt de grenzen overschrijdt;
• welke verantwoordingen je cliënt moet inleveren en welke stukken daarbij horen.

accountantsverklaring

let er ook op of er bij de productieverantwoording een controleverklaring van een accountant nodig is. dit is onder meer afhankelijk van de relevante omzet. een accountantsverklaring bij de productieverantwoording moet meestal voor 1 april bij de gemeente worden ingediend. zeker in het geval waarin je die niet zelf gaat verzorgen, geldt: stem de betreffende opdracht tijdig af met het accountantskantoor dat dit gaat uitvoeren. kun je hiervoor geen geschikt kantoor vinden, dan kan fiscount assurance je hiermee helpen.

let op:

in de voornoemde bijlage bij de kamerbrief wordt aangegeven dat niet in alle gevallen van tevoren kan worden vastgesteld of specifieke bijdragen, subsidies of giften tot de omzet moeten worden gerekend. in die gevallen wordt verwezen naar accountants of andere deskundigen, om dit in individuele gevallen te beoordelen.

let op:

de wijzigingen gaan gelden voor boekjaren die starten op of voor 1 januari 2022. eerdere toepassing van de verslaggevingsregels is toegestaan. in specifieke gevallen waarin de rjk-bundel niet volstaat voor de verslaggeving van de kleine entiteit, moet worden teruggegrepen op de ‘grote’ rj-bundel. dit brengt met zich mee dat er mogelijk moet worden voldaan aan nadere vereisten.

• kosten hun oorsprong hebben in het boekjaar of eerder;
• de kosten redelijk betrouwbaar zijn in te schatten;
• én het waarschijnlijk is dat de kosten zich ook echt zullen voordoen.

met name die tweede eis zorgt ervoor dat een voorziening meestal niet mag worden gevormd. om te beginnen leggen ondernemingen de garantiekosten (o.a. tijd en materialen) niet apart vast, waardoor er geen betrouwbare ervaringscijfers zijn. daarnaast is er vaak sprake van een door de jaren heen wisselende hoogte van garantiekosten. soms zitten de kosten in slechts een paar grote gevallen en het aantal en de ernst van die garantiegevallen verschillen vaak ook sterk per jaar. kortom, het vormen van een (algemene) voorziening garantiekosten is slechts mogelijk voor ondernemingen die de garantiekosten goed registreren en ook een regelmatig patroon kennen in de hoogte van die kosten. die combinatie komt zelden voor.

non-lineaire afschrijving

voor de volledigheid nog even dit – maar het is nogal theoretisch, want zeer zeldzaam: mocht je op betrouwbare wijze kunnen inschatten dat (en hoe) de waardevermindering op een niet-lineaire (dus niet gelijkmatige) wijze zal plaatsvinden, dan mag je een methode hanteren die de werkelijke waardevermindering beter benadert.

onderzoeksplicht

een dienstverlener mag ook weer niet zomaar alles blindelings melden, maar moet een (in redelijkheid zorgvuldig) onderzoek doen naar de betreffende onregelmatigheid. in veel gevallen leidt dat onderzoek weliswaar soms niet tot de harde conclusie dat er inderdaad iets mis is, maar wordt het ook niet zonneklaar dat er niets aan de hand is. de regel is dan: bij twijfel melden!

• sjabloon/formulier voor aantekeningen, eventueel tussen of naast het werkprogramma;
• opdrachtbevestiging;
• lijst benodigde stukken van de cliënt (prepared-by-client list);
• bevestiging/akkoordverklaring cliënt bij het vaststellingsverzoek;
• een cursus, waarin de werkzaamheden rond de verklaringen in het algemeen en het gebruik van de toolkit daarbij wordt toegelicht.

cursussen op locatie en webinars

de toolkits komen begin oktober beschikbaar in de versie derdenverklaring (voor alle accountants-, administratie- en belastingadvieskantoren) en in de versies samenstellingsverklaring en assuranceverklaring (specifiek voor accountants). de cursus rond de derdenverklaring wordt (voorlopig) alleen ingepland als webinar. de cursussen voor de varianten samenstellingsverklaring en assuranceverklaring worden zowel aangeboden op een fysieke locatie als door middel van een webinar.

neem voor meer informatie contact op met jan dekker

zeer goede onderbouwing nodig

een accountant zal de benodigde aanpassing van de verklaring (die een beperking, oordeelsonthouding of afkeuring kan inhouden) zeer goed moeten onderbouwen. bij twijfel is het raadzaam om hierover minimaal een tweede lezing of een opdrachtgerichte kwaliteitsbeoordeling door een collega te laten uitvoeren. ook kan de nba worden geconsulteerd en/of kan er contact worden opgenomen met een serviceorganisatie.

het voorschot moet normaal gesproken worden terugbetaald. tenzij de oordeelonthouding te wijten is aan ‘inherente beperkingen’ op grond van nv cos 3900n. dit moet de accountant melden in de verklaring. vervolgens past het uwv een standaardkorting toe van 10% op de aangevraagde subsidie. inherente beperkingen hebben veelal te maken met het feit dat kleinere organisaties niet zijn ingericht op een manier, die een effectieve controle mogelijk maakt. bij handelsondernemingen kan ook het gebrek aan een adequate voorraadtelling rond de start en slot van de now-afgrenzingperiodes tot problemen leiden. het kan ook zijn dat een bestaande – op zich goede – opzet van de ao/ib niet altijd adequaat heeft gewerkt door ziekte, thuiswerken en andere beroeringen rond de covid-19-crisis. verwacht wordt dat dergelijke beperkingen bij veel aanvragers zullen spelen!

samenstellingsverklaring

bij de meeste aanvragen waarbij een accountantsverklaring nodig is, gaat het overigens om een samenstellingsverklaring. een accountant heeft bij een samenstellingsopdracht geen ruimte om die aan te passen, zoals dat bij een assuranceverklaring wel mogelijk (en soms verplicht) is. alle onregelmatigheden en andere relevante bevindingen die uit de samenstelwerkzaamheden blijken, zullen – voor zover nodig – in de vaststellingsaanvraag moeten worden verwerkt. indien de cliënt hier niet mee akkoord gaat, resteert het teruggeven van de opdracht als enige optie voor de accountant. hetzelfde gaat waarschijnlijk gelden voor de derdenverklaring.

nog geen overeenstemming over derdenverklaring

opvallend genoeg is het de minister kennelijk nog niet gelukt om overeenstemming te bereiken met de nba over de tekst en bijbehorende werkzaamheden voor de zogenoemde derdenverklaring. de werkzaamheden voor deze verklaring (die niet alleen door accountantskantoren maar ook door administratie- en belastingadvieskantoren mag worden afgegeven) zullen logischerwijs minder ver gaan dan de werkzaamheden bij de eerder genoemde accountantsverklaringen. kennelijk is het lastig om een tekst te formuleren die genoeg zegt, maar tegelijkertijd niet te veel werk met zich meebrengt conform de beroepsregelgeving voor accountants. de minister heeft nu aangekondigd het formulier voor de derdenverklaring met de bijbehorende voorschriften ergens in de komende weken te publiceren. volg onderstaande links voor de relevante officiële stukken over dit onderwerp:

• accountantsprotocol behorend bij now 1.0
• accountantsopdracht bij de now-regeling – aan assurance verwant (standaard 4415n)
• accountantsopdracht bij de now-regeling – assurance (standaard 3900n)

verklaring bij eigen jaarrekening

ook accountants die de jaarrekening van hun eigen kantoor samenstellen, mogen daar geen samenstellingsverklaring bij voegen. dit geldt uiteraard ook voor de jaarrekening van een eventuele personal holding van de accountant. in plaats daarvan kan een tekst worden opgenomen met een toelichting op de reden waarom de verklaring ontbreekt, bijvoorbeeld: ‘deze jaarrekening is met alle zorgvuldigheid opgesteld. omdat het de jaarrekening van het accountantskantoor zelf betreft (c.q: van de holding/personal holding van de vennoot, etc.), is er bij de jaarrekening geen samenstellingsverklaring gevoegd.’

van identificatie naar monitoren

het zwaartepunt van de naleving van de wwft is de laatste jaren wel duidelijk aan het verschuiven: van het identificeren van cliënten naar het monitoren van hen. dit verlangt van kantoren dat zij werk maken van een concreet risicobeleid, alle cliënten indelen in risicoprofielen en dat zij hun werkzaamheden daarop aanpassen. het melden van ongebruikelijke transacties is daarbij sneller aan de orde dan veel intermediairs beseffen.

• heeft u een kantoorhandboek met bijbehorende richtlijnen?
• hoe vult u het wwft-risicobeleid in?
• werkt u met werkprogramma’s of checklisten betreffende de wwft?
• heeft u kantoorprocedures rond cliënten, onder andere rond cliëntenonderzoek?
• hebben uw medewerkers een cursus gevolgd inzake de wwft?
• heeft u een procedure voor het melden van ongebruikelijke transacties?’

vanuit mijn eigen ervaring met de wwft-ondersteuning van kantoren die hiermee geconfronteerd worden – of dit willen voorkomen – wil ik hier graag enkele belangrijke attentiepunten en valkuilen delen.

dit is een uitbreiding op de vereisten met betrekking tot die verklaring. let dus (extra) goed op dat de aanvraag – als van deze wijziging gebruik wordt gemaakt – voldoet aan de eisen.

de termijnen voor het opmaken, vaststellen en deponeren van jaarrekeningen wijzigen an sich niet. wel wordt de beslissing aan het bestuur gelaten om de termijn tot het opmaken van de jaarrekening te verlengen met 5 maanden. te late deponering als gevolg van de uitbraak van covid-19 wordt niet aangemerkt als ‘onbehoorlijk bestuur’. op deze rj-pagina tref je uitgebreidere informatie aan.

het kan ook zijn dat de werkelijke waarde van de vaste activa hoger is dan de boekwaarde waarvoor wordt betaald (er zijn dus stille reserves). dan neem je onder de langlopende schulden een post ‘negatieve goodwill’ op. die laat je vrijvallen naar rato van de gemiddelde afschrijvingen.

betreft het stille reserves in vlottende activa, dan neem je onder de kortlopende schulden een post ‘negatieve goodwill’ op, die je laat vrijvallen naar rato van de realisatie van die meerwaarde; bijvoorbeeld via inning van vorderingen.

als je minder betaalt omdat je onderrendabiliteit verwacht (ofwel: je verwacht eerst nog verliezen te maken) zonder dat je hiervoor een voorziening kunt vormen, dan vorm je ook hiervoor een passiefpost ‘negatieve goodwill’. deze post kun je naar gelang de realisatie van die verliezen laten vrijvallen. in hoeverre dit onder de langlopende of de kortlopende schulden moet worden gepresenteerd, hangt uiteraard af van de verwachte periode waarover verlies wordt gemaakt.

tot slot: in de situatie dat je als koper echt een gelukje hebt (lucky buy), heb je in het jaar van aankoop een bijzondere bate deelneming in de resultatenrekening. dit moet je wel extra goed kunnen onderbouwen; een echte lucky buy is zeldzaam.

afspraken over vastleggingen

een sde-investeringsproject loopt vaak over meerdere jaren. nadat de toezegging van de subsidie binnen is, wordt vaak vergeten dat er aan het eind van het traject meestal een afrekening moet worden ingediend. die afrekening moet soms worden voorzien van een accountantsverklaring. in de subsidiebeschikking zijn veelal diverse eisen gesteld aan die afrekening, en de onderbouwing daarvan. achteraf is het soms lastig om alle benodigde gegevens te verzamelen. het is daarom handig om aan het begin van de looptijd van het project afspraken te maken met de cliënt over de vastleggingen rond het project. deze zullen in lijn moeten zijn met de eisen van de subsidieverstrekker. zie voor meer informatie hierover www.rov.nl/sde en klik in linkerkolom op milieusteunkader (msk).

aandachtspunten op dossierniveau

op dossierniveau zijn er veel attentiepunten, waaronder het 11/10-overzicht uit handreiking 1136. een paar belangrijke punten zijn:

• de rol van de (verantwoordelijke) accountant in het proces;
• aandacht voor ‘significante aangelegenheden’ (inclusief de bespreking hiervan met het management);
• de kwaliteit van de jaarrekening;
• het akkoord van de cliënt op de (concept)jaarrekening; dat is vormvrij (als het maar op de een of andere manier wel vastligt) maar wel belangrijk; en
• de uitvoering van assurance-opdrachten.

*) dit geldt niet voor ‘verlicht regime’-kantoren.

tip

ten overvloede: als je cliënt niet beschikt over een managementovereenkomst, is dat vragen om moeilijkheden – zowel fiscaal, arbeidsrechtelijk en anderszins juridisch. probeer je cliënt(en) daarom zover te krijgen dat je dit voor hem, haar of hen mag regelen!

• de kosten moeten hun oorsprong hebben in het boekjaar of eerder (‘aangroei’ van de vergoeding na balansdatum neem je niet mee);
• het bedrag van de te verwachten kosten is betrouwbaar in te schatten;
• het is waarschijnlijk dat deze kosten ook echt zullen worden gemaakt.

bij kleinere bedrijven kun je niet werken met ervaringscijfers; de werkelijkheid zal te vaak substantieel afwijken van de verwachtingen, om die betrouwbaar te kunnen noemen. voor contracten met onbepaalde tijd impliceert dit bijna altijd dat het ontslag al tijdens het boekjaar moet zijn aangezegd om een verplichting te kunnen passiveren.

• geen lid zijn van een assuranceteam dat deze oob bedient;
• niet verantwoordelijk zijn voor de dienstverlening of de contacten daarover;
• geen contacten onderhouden met het management of de met governance belaste personen.

de laatste twee bepalingen zijn nieuw en gelden (via art. 29a vio) ook bij de uitvoering van wettelijke controles.

let op

de nieuwe bepalingen gelden ook voor opdrachten bij organisaties die recentelijk als oob zijn aangemerkt. hierbij is de duur van de opdracht van belang – níet de termijn dat een organisatie een oob is.

accountantsverklaring

let er ook op of er bij de productieverantwoording een controleverklaring van een accountant nodig is. dit hangt onder meer af van de relevante omzet. verzorg je de controleverklaring niet zelf? stem de betreffende opdracht dan tijdig af met het accountantskantoor dat dit zal gaan uitvoeren. (kun je geen geschikt kantoor vinden hiervoor, dan kun je ook bij fiscount assurance terecht.) een accountantsverklaring bij de productieverantwoording moet meestal voor 1 april bij de gemeente worden ingediend.

het verplicht te voeren collegiaal overleg is alleen verplicht bij een controle-, beoordelings- of samenstellingsopdracht van historische financiële informatie. hierbij gaat het om informatie, die noodzakelijk is om te kunnen beoordelen of een potentiële opdracht wel aanvaardbaar is. het zal daarbij vooral gaan om mogelijke integriteitsproblemen bij de cliënt, waaronder betrokkenheid bij criminele activiteiten (vermoedens van fraude), maar ook om niet-naleving van fiscale en andere regelgeving. wanneer de opvolgend accountant de voorgaande accountant verzoekt om collegiaal overleg, moet de voorgaande accountant dit verzoek binnen een redelijke termijn beantwoorden. veelal gebeurt dit binnen twee tot drie weken.

tip

het collegiaal overleg is vormvrij; de voorgaande accountant even bellen en hiervan een telefoonnotitie maken kan al voldoende zijn. als er specifieke risico’s of andere bijzonderheden spelen, is schriftelijk overleg natuurlijk soms beter.

het groepsbegrip is ook relevant voor leningen tussen vennootschappen die onder eenzelfde participant hangen. heeft die laatste in beide vennootschappen de doorslaggevende zeggenschap, dan gebruik je de rubriek ‘vorderingen op/c.q. schulden aan groepsmaatschappijen’. zo niet, dan hanteer je de rubriek ‘overige vorderingen c.q. schulden’.

aandeelhouders zijn geen participant

let op: met participanten wordt in dit kader altijd een rechtspersoon bedoeld! leningen aan of van aandeelhouders-natuurlijke personen moeten worden gerubriceerd onder ‘overige leningen’. is de aandeelhouder ook bestuurder, dan moeten alle belangrijke bepalingen rond vorderingen op die bestuurder wel worden toegelicht.

bij ‘9.5.2 interne kwaliteitsonderzoeken’ zou je kunnen denken dat dit te maken heeft met dossierreviews van afgeronde opdrachten, maar dat is conform de nvks onderdeel van de jaarlijkse evaluatie van het stelsel van kwaliteitsbeheersing. die is al in vraag 9.3 aan de orde gekomen.

wat betreft de vraag over een oorzakenanalyse (9.5.3): een kantoor dat in 2019 een onvoldoende heeft gehad voor een toetsing en dat intern heeft geëvalueerd, zou hier ‘ja’ kunnen antwoorden. maar waarschijnlijk is dat niet met deze vraag bedoeld. interne kwaliteitsonderzoeken en oorzakenanalyses zijn zaken die voornamelijk spelen bij kantoren met een assurancepraktijk met wettelijke controles. in verband met de aanhoudende kritiek van de afm legt een kantoor dan de interne manier van werken c.q. de gesignaleerde zwakheden in de controlepraktijk stevig onder de loep. kantoren zonder een afm-vergunning beperken zich meestal tot de voornoemde jaarlijkse evaluatie. in de vragenlijst kun je dan bij 9.5.2 en 9.5.3 ook antwoorden in de trant van ‘niet aan de orde geweest’ en/ of ‘niet nodig geacht’.

het cahr zal – net als het ubo-register – worden ondergebracht bij de kamer van koophandel. het register wordt niet openbaar toegankelijk. hoe en wanneer het cahr wordt ingevoerd, is nog niet bekend. we houden je op de hoogte!

wanneer ben je een ubo?

je bent een ubo bij:

• > 25% aandelen;
• > 25% stemrechten;
• > 25% eigendomsbelang; of
• als op andere wijze uiteindelijke zeggenschap blijkt, bijvoorbeeld op basis van contractuele stemrechten, etc.

bij drie of minder privépersonen is de ubo dan ook duidelijk: iedereen is een ubo. maar wat nu als er vier privépersonen betrokken zijn bij de organisatie, en er niemand overduidelijk zeggenschap heeft? dan wordt een ‘pseudo-ubo’ aangewezen, veelal het management. de statutair directeur (natuurlijk persoon) heeft de daadwerkelijke leiding. maar wat nu als de leiding door een andere organisatie gevoerd wordt? de regelgeving is hier nog niet volledig duidelijk over, maar er wordt aangegeven dat de werkelijke situatie leidend is. in enkele gevallen zal het duidelijk zijn wie de ubo is, maar in de constructies met stromannen, of bijvoorbeeld een verpanding van een gebouw, kan het een zoektocht zijn om de uiteindelijk belanghebbende te vinden.

boekjaar x-2 wel tijdig deponeren

voor de bestuurder(s) – of in hun plaats de vereffenaar(s) – is het wel verstandig om de jaarrekening van het jaar x-2 tijdig op te maken en vooral, voor zover verplicht, te deponeren. stel nu dat de av per 31 oktober 2019 het besluit neemt om een bv te ontbinden. het is dan mogelijk dat de vereffening pas voltooid is in (bijvoorbeeld) april 2020, waardoor de daadwerkelijke liquidatie ook pas dan plaatsvindt. het niet tijdig publiceren over 2018 zou dan kunnen leiden tot het verwijt van onbehoorlijk bestuur, omdat de 12-maandstermijn is verstreken op het moment dat de bv i.o. nog bestond.

in de toelichting bij de jaarrekening wordt het aantal aandelen en het relatieve belang daarvan vermeld, inclusief de hiermee samenhangende rechten. daarnaast wordt ook het aantal certificaten en het belang daarvan vermeld, evenals de voorwaarden van certificering en royering. ook zal er een korte toelichting opgenomen moeten zijn over de uitkeringen, die in de betreffende periode ontvangen en doorbetaald zijn.

verwerkersovereenkomsten vervallen

in deze gevallen is de belangrijke praktische consequentie dat de dienstverlener de cliënt alleen via een privacyverklaring hoeft te informeren over de wijze waarop hij omgaat met de persoonsgegevens van de cliënt. er hoeft tussen de cliënt en de dienstverlener geen verwerkingsovereenkomst te worden afgesloten. aangezien vrijwel alle andere diensten van accountancydienstverleners sowieso niet zijn aan te merken als verwerkersactiviteit, lijkt de noodzaak voor accountants (en vergelijkbare intermediairs) om bezig te zijn met verwerkersovereenkomsten, helemaal te vervallen!

let op

uiteraard moet de intermediair dit nog wel regelen met de (sub)verwerker(s) die hij of zij zélf inschakelt, zoals online boekhoudpakketten.

meer info nodig? ga naar de fiscount-cursus update wwft & avg op 12 november a.s. tijdens de pe à la carte-midweek in de buunderkamp in wolfheze!

praktisch

de sbr-kredietrapportage is nu vrijwel geheel ontleend aan de samengestelde jaarrekening. accountants moeten de inhoud van de samenstellingsverklaring die bij de jaarrekening hoorde, nu bij de sbr-rapportage voegen. technisch doe je dit als volgt: kopieer de gehele inhoud van de desbetreffende verklaring (opgesteld conform de relevante nv cos-standaard) in het veld ‘verwijzing naar de accountantsverklaring’ (te vinden in de ‘overige gegevens’). om aan te geven dat het gaat om een afschrift van een verklaring, vermeld je als accountant bij de ondertekening ‘was getekend’ of ‘w.g.’’ voor jouw naam.

dossierverplichting accountants

accountantskantoren die de samengestelde jaarrekening alleen nog maar digitaal verstrekken, moeten daar een getekende samenstellingsverklaring aan toevoegen. hiervan moet een reproduceerbare kopie/scan worden bewaard in het cliëntdossier. het is voor accountants niet verplicht om een door het bestuur getekende jaarrekening retour te ontvangen. accountants die ook de deponering voor cliënten verzorgen, zullen wel op de een of andere manier moeten vaststellen (en voor zover nodig vastleggen) dat de definitieve jaarrekening is vastgesteld – en op welke datum.

toetsing naleving avg marginaal

in 2018 was de privacyregelgeving nieuw en (daarom) keken toetsers er nauwelijks naar. ook in 2019 wordt alleen gekeken naar de vraag of het kantoor ‘de aandacht heeft’ voor privacy. de hoofdlijnen van de voorschriften moeten worden nageleefd, maar de ervaring tot nu toe is dat toetsers hier niet diep op ingaan.

tip

qua avg is het belangrijkste dat je:

• je ict-beveiliging nog eens onder de loep hebt gelegd;
• een register (overzicht) van vastleggingen van persoonsgegevens hebt gemaakt;
• een privacyverklaring hebt opgesteld; en
• aan relevante cliënten een verwerkersovereenkomst hebt verstuurd met het verzoek die getekend te retourneren.

als je één van deze 4 aspecten nog niet hebt opgepakt, wordt het wel tijd daar eens naar te kijken!

ernst incident inschatten

op basis van de factoren omvang, kans en impact probeer je een beeld te krijgen van de risico’s voor de betrokkenen – en daarmee de ernst van een incident. is er nauwelijks of geen risico, dan schrijf je van je af waarom je niet meldt. hierbij denk je er wel over na óf en hoe een herhaling van het incident kan worden voorkomen. serieuze incidenten en risico’s moet je melden bij de ap. bij een hoog risico meld je het incident ook bij de betrokkenen. de drempel voor melding bij de ap ligt dus lager dan melding bij de betrokkenen. het kan zijn dat je wel meldt bij de ap en niet bij de betrokkenen, maar andersom kan formeel niet.

geavanceerde oplossingen

er zijn ook wat meer geavanceerde digitale oplossingen, zoals ‘ondertekeningswebsites’ of software waarbij de digitale handtekening (met het plaatje van de handtekening van de accountant daarbij) gekoppeld is aan de inloggegevens van de accountant. die oplossingen zijn doorgaans niet gratis. daarmee is het dan ook direct de vraag of de krappe € 200 die een beroepscertificaat per jaar kost niet de kortste klap is?

later aanschuiven

wanneer er bij het voorbereiden van de samenstelling een senior betrokken is, kan het acceptabel zijn om de tekenend accountant pas later in het proces te betrekken. bij een senior valt dan te denken aan een ervaren en deskundige relatiebeheerder, die ook de concept-jaarrekening met de cliënt bespreekt. deze relatiebeheerder kan zich vanuit zijn of haar cliëntkennis mogelijk zelfs beter een beeld vormen van de risico’s en overige bijzonderheden rond de (jaarrekening van de) cliënt dan de accountant. in dat geval is het prima als hij/zij de opzet en uitvoering van de werkzaamheden plaatsvervangend aanstuurt. let op: de accountant zal wel het hele proces moeten reviewen, dus achteraf ook de fasen van opdrachtacceptatie en voorbereiding moeten doornemen.

uitsplitsing nodig voor beeld jaarrekening

dit laat onverlet dat er situaties zijn waarin het voor het beeld van de jaarrekening wenselijk is om de post personeelskosten uit te splitsen in de toelichting. dat is met name aan de orde wanneer de post personeelskosten grote subposten heeft, zoals uitzendkrachten of management fees. uiteraard geldt dit ook voor de pensioenlasten; als die in de resultatenrekening niet apart zijn gepresenteerd, moeten ze altijd alsnog afzonderlijk worden vermeld in de toelichting.

dividendmemo

om discussie achteraf zoveel mogelijk te voorkomen, is het vaak verstandig om de onderbouwing van de (aanvaardbare) uitkering op te nemen in een soort dividendmemo. zeker in de situatie waarin alle aandeelhouders bestuurder zijn. het dividendmemo wordt daarbij onderdeel van de agenda van de algemene vergadering. zo wordt voorkomen dat een aandeelhouder (bij liquiditeitsproblemen) achteraf kan stellen dat hij nergens van wist, waarna hij om die reden weigert het ontvangen dividend terug te betalen. voor de (hoofdelijk) aansprakelijke bestuurders zou dit zuur zijn, want die moeten dan soms voor het verschil opdraaien. is er geen dividendmemo opgesteld, dan kan het helpen als correspondentie via de mail is vastgelegd. uiteraard mag de communicatie tussen jou en het bestuur over de uitkering ook op andere wijzen vastgelegd zijn. als dienstverlener hoop je dan wel dat je je adviezen zorgvuldig hebt geformuleerd. je kunt meedenken, wijzen op seizoensinvloeden of op pieken in uitgaven (btw, vakantiegeld, grote investeringen) of zelfs een liquiditeitsprognose opstellen, maar geef nooit een eindoordeel.

tip

wil je over de opdracht eerst ook nog collegiaal overleg voeren met de voorgaande dienstverlener? neem hiervoor dan ook gelijk een voorbehoud op.

tip

maak duidelijke (schriftelijk vastgelegde) afspraken met je cliënt over de dienst en leg daarin zowel de verschillende verantwoordelijkheden vast als de praktische aspecten. bijvoorbeeld: wil de cliënt betalen op de betaaltermijn, net ervoor of pas nadat deze vervalt? maar ook: hoe regelt jouw cliënt dat er voldoende saldo op zijn of haar bankrekening(en) staat, hoe wordt er gecommuniceerd rond disputen, enzovoorts? kies voor een formulering waar onomstotelijk uit blijkt dat inhoudelijke beslissingen altijd moeten worden genomen door je cliënt.

trustwetgeving

de trustwetgeving is bedoeld voor situaties waarin de cliënt de gehele administratie uitbesteedt en zelf geen rol meer heeft in de operationele verwerking van de facturen. ook zaken zoals betalingen en debiteurenbeheer zullen dan al snel bij het trustkantoor liggen, en dus meestal ook het beheer van minimaal één bankrekening. hoewel jij als dienstverlener soms ook het gevoel kunt hebben dat je de gehele administratie van je cliënt runt, heb je in de praktijk een uitvoerende taak. je verricht geen ‘beheersdaden’.

tip

voor partners van cliënten lijkt dit sowieso een redelijke handelswijze. kantoren kunnen overwegen of dit voor andere cliënten met alleen een eenvoudige ib-aangifte wellicht ook acceptabel is. overigens is er met die cliënten meestal wel minimaal eenmaal per jaar persoonlijk contact (al is het maar aan de balie); een identificatie in persoon is dan ook weer niet zo moeilijk. kort vaststellen (en vastleggen!) dat er geen pep bij betrokken is en er ook geen overige risico’s worden gesignaleerd, is in ieder geval wel altijd nodig.

• het personeelslid is geheel of gedeeltelijk niet in staat om werkzaamheden te verrichten door ziekte of arbeidsongeschiktheid;
• de ziekte of arbeidsongeschiktheid zal naar verwachting gedurende het resterende dienstverband niet verdwijnen; en
• de rechtspersoon heeft de verplichting om beloningen aan betreffende personeelsleden in de toekomst door te betalen. deze beloningen komen direct voor rekening van de rechtspersoon.

met dit laatste wordt onder andere bedoeld dat eventueel te ontvangen verzekeringsgelden natuurlijk moeten worden afgetrokken van de verwachte kosten. bij een gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid worden de relevante personeelskosten uiteraard naar rato genomen.

wil je nog eens even alle punten op een rij hebben? schuif dan op 3 april in bunnik aan bij de cursus ‘voorbereid een toetsing in!

mede-identificatie partners

een vervelend nieuw aspect van de vernieuwde wwft is dat ook partners van cliënten (natuurlijk persoon) moeten worden geïdentificeerd indien deze meegaan in de gezamenlijke ib-aangifte. normaal gesproken moet een identificatie in persoon plaatsvinden. kantoren kunnen overwegen om fiscale partners met een eenvoudige fiscale situatie te categoriseren als cliënten met een laag risico. zij kunnen dan in het kantoorbeleid opnemen dat er in dat geval geen identificatie in persoon noodzakelijk is. het opvragen van een kopie id-bewijs is – ter voorkoming van misverstanden – nog wel wenselijk.

afstemmen met externe kwaliteitsadviseur 

een accountantskantoor dat (in verband met beperkte omvang) gebruikmaakt van het verlichte regime van de nvks, moet de kwaliteitsevaluatie bespreken met een accountant van buiten de organisatie, die beschikt over deskundigheid en ervaring met betrekking tot kwaliteitsbeheersing. de kwaliteitsevaluatie en de uitkomst van deze afstemming moeten worden vastgelegd.

tip
heb je bij een cliënt of een aspect een ongemakkelijk gevoel? bespreek dat eens kort met een collega. iemand die op iets grotere afstand van je cliënt staat, kan soms heel helder zien wat er nu precies aan schort. kom je er niet uit, bel dan bijvoorbeeld even met de helpdesk van fiscount of een andere serviceorganisatie waar je bij aangesloten bent. en of het overleg met je collega of een ander nu tot nadere actie leidt of niet: leg even vast dat je het hebt besproken en (dat kan soms in een paar woorden) wat de conclusie van dat overleg was. of je achteraf gelijk krijgt of niet: in ieder geval kun je daardoor aantonen dat je erover nagedacht hebt en zorgvuldig hebt gehandeld.

afgeleide identificatie
klein lichtpuntje: het accountantskantoor hoeft niet zelf de identificatie van de eindcliënten te verrichten, maar kan zich baseren op een ‘afgeleide identificatie’. hiermee wordt het wwft-cliëntenonderzoek bedoeld, dat het belastingadvieskantoor – als het goed is – ook heeft verricht. lastig daarbij is dat het accountantskantoor moet vaststellen dat het belastingadvieskantoor het cliëntenonderzoek correct heeft uitgevoerd. bovendien moet het accountantskantoor nog steeds zelf ook ‘alle identificatie- en verificatiegegevens en overige gegevens inzake de identiteit van de relevante bestuurders en uiteindelijk belanghebbenden’ in bezit hebben. denk aan kvk-uittreksels en kopieën van identiteitsbewijzen. kortom, het is voor beide partijen zaak om afspraken te maken over de wijze waarop dit het meest efficiënt kan worden geregeld.

tip
het is niet altijd nodig om een door beide partijen getekende uitbreide opdrachtbevestiging op te stellen. soms is een e-mail aan je cliënt met een bevestiging van de afspraken voldoende. eventueel met daarin het verzoek aan je cliënt om ook expliciet met een akkoord op jouw mail te reageren. wie alleen mondelinge afspraken maakt met zijn cliënt kan in vervelende welles-nietes-discussies terechtkomen. dat is slecht voor de relatie en waarschijnlijk ook voor de inbaarheid van de nota!

tip 
de hra-3-bundel van de nba bevat tegenwoordig voorbeelden van zowel een opdrachtbevestiging voor een dergelijke opdracht, als een rapport van bevindingen.

• de accountant moet met de gebruikers overleggen over de uitgangspunten rond de opdracht, inclusief de te verrichten werkzaamheden;
• de voorwaarden waaronder de opdracht wordt uitgevoerd, moeten schriftelijk worden vastgelegd;
• het onderzoek resulteert in een rapport van feitelijke bevindingen, waarbij de gebruiker(s) zelf de conclusies moet(en) trekken. termen die dan minder passend zijn om te gebruiken in een rapport zijn ‘zekerheid’,  ‘assurance’, ‘controle’, ‘beoordeling’, ‘oordeel’, ‘conclusie’, ‘getrouw beeld’ e.d.

tip
de hra-3-bundel van de nba bevat tegenwoordig voorbeelden van zowel een opdrachtbevestiging voor een dergelijke opdracht, als een rapport van bevindingen.

Aanpakken of actie ondernemen betekent helder krijgen wat je als eindresultaat voor ogen hebt, scherp hebben waar je nu staat, onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om het eindresultaat te kunnen bereiken en dan… Dan gaat het meestal mis. Omdat er daadwerkelijk gedrag moet worden vertoond dat ervoor zorgt dat het doel bereikt wordt. Vertoon je dit gedrag niet? Begin er dan ook niet aan. Dan maar een andere (betere) keuze!

• creditbedragen bij de debiteuren;
• debetbedragen bij de crediteuren;
• rekeningen-courant met groepsmaatschappijen, waarbij de vennootschap op de ene maatschappij een vordering en naar de andere maatschappij een schuld heeft;
• rekeningen-courant met banken met debet- en creditstanden;
• een vordering van de werkmaatschappij op de holding, met het onder de overige passiva geactiveerde dividendvoorstel ten gunste van die holding.

De hoofdregel is dat saldering van de betreffende bedragen een juist beeld van de jaarrekening in de weg staat. De belangrijkste uitzondering is het akkoord gaan van de betrokken partijen met het salderen (gelijktijdig afwikkelen) van deze posten. In veel gevallen is het afdoende als de ene partij de andere partij hierover informeert, mits de andere partij hiertegen geen bezwaar maakt. Bij een latere discussie kan het wel lastig zijn om te bewijzen dat de andere partij de betreffende mededeling over saldering heeft ontvangen. Of kan de andere partij stellen wel degelijk te hebben geprotesteerd tegen de saldering, maar aanvoeren dat dit protest niet (juist) is aangekomen. Een formeel schriftelijk akkoord, dat door beide partijen is bevestigd, is uiteraard veiliger.

Uitzondering voor onderhanden projecten
Bij de presentatie van een project, bijvoorbeeld een bouwwerk of een reis, kunnen de kosten voor dat project wel worden gesaldeerd met voorschotten c.q. vooruitbetalingen in verband met dat project.

Grote post niet direct significant
Ook (goede) toetsers weten dat een grote post niet altijd gelijk significant is. De stand van de bank kan groot zijn, maar is veelal niet complex, niet incidenteel en bevat geen schattingsaspect. Als de bank ook nog op je kantoor wordt ingeboekt… je snapt het. Je hanteert dus een soort trechter, zeker bij risicovollere posten. Je kijkt naar een aanvankelijk significant lijkende post vanuit jouw kennis over de wijze waarop je cliënt zijn of haar administratie voert. Hoe secuur gaat hij/zij met de gegevens om, hoe worden ze bij jou aangeleverd? Daarna bedenk je: wat doen mijn collega’s van de administratie nog met de gegevens, hoe ervaren en kundig zijn zij? Wat is de kans dat zij een onregelmatigheid missen – of deze wel zien, maar niet doorgeven aan het samenstellende team?
Kortom, een aanvankelijk kritisch lijkende post kan aan het eind van deze trechter uiteindelijk getransformeerd zijn in een post, waar je een heel laag risico op een fout aan toekent. Daardoor zul je minder geneigd zijn om er nog specifieker naar te kijken. De hoofdregel bij een samenstellingsopdracht is dat je dan niet hoeft te beschrijven waarom iets niet significant is. Vermoed je echter dat de ‘trechter’ voor een derde (bijvoorbeeld een toetser) niet duidelijk is? Leg dan in het dossier vast waarom je een op het eerste gezicht belangrijke post toch aanmerkt als niet significant.

Tip
Hoe de administratie van een cliënt in elkaar zit, is iets wat elk jaar terugkomt. Net als sommige relevante bijzonderheden voor de jaarrekening. Het is handig om dit vast te leggen in de bedrijfsbeschrijving van je cliënt.

Afscheid ja/nee?
Het bovenstaande laat zien dat je niet altijd afscheid hoeft te nemen van cliënten bij wie iets onrechtmatigs heeft gespeeld (waarbij het bestuur betrokken was). Desalniettemin is het soms beter om dat gewoon wel te doen. Er gaat namelijk veel energie zitten in cliënten die (graag) op het randje balanceren (denk o.a. aan Wwft-meldingen). Wees in dat geval niet verbaasd wanneer het ooit misgaat (boze fiscus, FIOD, faillissement, ruzie tussen DGA’s) en de pijlen opeens gericht worden op de dienstverlener ‘die ook nooit wat gezegd heeft’. Kortom, hoeveel impact mag jouw cliënt hebben op je nachtrust?

• het opstellen van een privacybeleid en een privacyverklaring;
• het regelen van de – onderhand roemruchte – verwerkersovereenkomsten met (sub)verwerkers en cliënten ;
• het invullen van een verwerkingsregister van persoonsgegevens waarin allerlei aspecten van de vastlegging van persoonsgegevens rond bedrijfsprocessen en informatiestromen worden gedocumenteerd.

Tip
Neem in het verwerkingsregister ook een kolom ‘aandachtspunten’ op. Op basis hiervan kun je vervolgens een actieplan opstellen voor verdere stappen.

Tip
Weet u niet zeker of u verwerker of verantwoordelijke bent, als zich een situatie voordoet waarin een incident rond persoonsgegevens moet worden gemeld? Uiteindelijk gaat het de AP erom dát er wordt gemeld. Wie de melding doet, lijkt daar dan wat ondergeschikt aan. U kunt de situatie dus gewoon met uw cliënt (die waarschijnlijk de verantwoordelijke zou zijn als u of uw kantoor dat niet is) afstemmen. Maak onderling duidelijke afspraken over wie wat gaat melden als de situatie daarom vraagt.

Tip
Voor accountants die zijn geselecteerd voor de toetsing is de Fiscount-cursus ‘Hoe overleef ik een toetsing?’ op 7 maart aanstaande wellicht nuttig.

Tip
Leg deze vaktechnische kwestie en dit standpunt ook vast in kantoorinstructies en/of in de bedrijfsverkenning van cliënten bij wie dit speelt.

Hertoetsing voorkomen

Het komt met enige regelmaat voor dat een kantoor voor een (meestal vrijwillige) controle van een jaarrekening een onvoldoende heeft gehaald, maar dat de uitvoering van andere assurance-opdrachten, zoals beoordelingsopdrachten en subsidiecontroles, wel is goedgekeurd. Voortaan kan het kantoor als onderdeel van het verbeterplan (dus na een afgeronde toetsing gecommuniceerd met de Raad voor Toezicht) verklaren dat zij specifiek afziet van de uitvoering van jaarrekeningcontroles. Op die manier kan het kantoor een hertoetsing voorkomen.

Overigens zijn er ook andere situaties denkbaar, zoals een onvoldoende voor een beoordelingsopdracht terwijl de assurancewerkzaamheden rond inleenverklaringen goed gaan. In theorie kan de Raad dan ook akkoord gaan met de belofte van een kantoor om geen beoordelingsopdrachten meer te zullen uitvoeren, maar alleen andere (eenvoudige) assurance-opdrachten. De tijd zal leren hoe de Raad met dergelijke specifieke verzoeken zal omgaan.

Verslaggevingsstelsel en grondslagen

NBA-/RvT-toetsers vragen vaak ook naar het bij de jaarrekening gehanteerde financiële verslaggevingsstelsel en de grondslagen. Denk aan wel of geen BW2 Titel 9, commerciële of fiscale grondslagen en specifieke bijzonderheden. Uiteraard hoeft de bedrijfsverkenning niet de complete grondslagen van de jaarrekening te bevatten (verwijs daarvoor eventueel naar die jaarrekening), maar wel uitzonderingen en bijzonderheden. Stel bijvoorbeeld dat in een jaarrekening op fiscale grondslag afgeweken wordt van de hoofdregel dat effecten op kostprijs moeten worden gewaardeerd – omdat dit praktisch gezien volstrekt onwerkbaar is – en er dus toch wordt uitgegaan van waardering tegen beurswaarde op balansdatum.

Tip

Neem als laatste vraag of punt in een bedrijfsbeschrijving altijd een punt op in de sfeer van: ‘Wat zijn significante of overige bijzonderheden met het oog op de samenstelling van de jaarrekening?’ Het is voor het samenstellende team namelijk fijn en praktisch als in één oogopslag helder is wat bij de cliënt de specifieke aandachtspunten rond de jaarrekening zijn.

Wilt u meer weten over het aanvragen van c.q. het beroep doen op deze regeling? Neem dan contact op met Rogier Teunissen MSc: 06-54915298 of 038-4561900, of mail naar r.teunissen@fiscount.nl

Een andere situatie is die waarin het opgestelde overzicht niet sterk op een jaarrekening lijkt, bijvoorbeeld doordat:

• er geen grondslagen bij zitten;
• het overzicht geen jaarrekening genoemd wordt, maar wordt aangeduid als jaarcijfers, tussentijdse cijfers of bijlage bij de IB-aangifte.

Het idee is dat de accountant hierbij kennelijk niet primair is ingeschakeld vanwege zijn kennis van externe verslaggeving.

Tip
Wilt u als accountant voorkomen dat een gebruiker van een cijferoverzicht er ten onrechte van uitgaat dat de samenstellingsstandaard is gevolgd? In dat geval is de oplossing simpel: vermeld op of in de rapportage dat deze niet als samenstellingsopdracht is uitgevoerd, maar als ‘overige opdracht’.

• de verhouding tussen kwaliteitsambitie en kwaliteitsbeleid;
• wie er meetellen bij de grens van 5 medewerkers – dit bepaalt namelijk of kleine kantoren het verlichte regime mogen toepassen;
• criteria voor wanneer er een kwaliteitsbeoordeling (OKB) moet worden uitgevoerd bij samenstellingsopdrachten;
• het sluiten van opdrachtdossiers binnen 2 maanden.

Het rapport raakt ook enkele specifieke vragen die niet zozeer nieuw zijn, maar wel gerelateerd zijn aan het kwaliteitssysteem. Het gaat dan bijvoorbeeld over de vraag of een waarnemer per se openbaar accountant moet zijn (antwoord: nee, niet altijd).

NVKS in handboeken
De NBA-Handreiking NVKS komt naar verwachting pas definitief uit in het voorjaar van 2018. Tot die tijd zullen kantoren het moeten doen met de NVKS zelf, de bijbehorende toelichting en dit rapport. De meeste accountantskantoren werken overigens met een kantoor-/kwaliteitshandboek van een van de serviceorganisaties, zoals Fiscount. Hierbij mag ervan worden uitgegaan dat deze organisaties de voorschriften van de NVKS daar nu al in hebben verwerkt. Eventuele nieuwe inzichten op basis van de Handreiking NVKS zullen dan worden verwerkt bij een volgende update.

Tip
Worden er op uw kantoor weinig assurance-opdrachten uitgevoerd? In dat geval is er een meest voor de hand liggende (gedeeltelijke) oplossing om de AA-MKB trainee toch vooruit te helpen. U kunt in dat geval met een of twee opdrachtgevers van complexere samenstellingsopdrachten afspreken dat die opdrachten een of twee jaren worden uitgevoerd als beoordelingsopdracht. Wel moeten er dan nog maatregelen worden genomen om de onafhankelijkheidsrisico’s in verband met de samenloop van de samenstelling en de beoordeling af te dekken. Naast de beoordelingsopdrachten hoeft er dan wellicht nog maar één andere soort assurance-opdracht voor de trainee te worden ‘gezocht.’

Overigens houdt de gedeponeerde correctie niet het daadwerkelijk aanpassen van de jaarrekening in. De betreffende fout moet in de eerstvolgende jaarrekening worden verwerkt; financiële effecten worden in de beginbalans van die jaarrekening verwerkt. Ook in die jaarrekening zal de aanpassing dan moeten worden toegelicht.

Tip
Een vuistregel bij het bepalen of een afwijking ernstig is: een materiële fout zou invloed kunnen hebben op de beslissingen van een gebruiker. Bij een ernstige materiële fout weet u vrijwel zeker dat de gebruiker een andere beslissing zou nemen als hij over de juiste informatie zou beschikken.

Tip
Omarm gedoe! En durf te onderzoeken wat het gedoe u te vertellen heeft. 

• de branche; 
• wie de belangrijkste gebruikers van de jaarrekening zijn; 
• de financieringswijze van de onderneming; en 
• of het een holding of een werkmaatschappij betreft.

Nadat de verantwoordelijke professional heeft bepaald welke grootheden (het meest) relevant zijn, kan er bij de start een vuistregel worden losgelaten op die grootheid of grootheden. Daarna zal hij of zij echter op basis van de hele situatie moeten beredeneren in hoeverre de uitkomst van het toepassen van die vuistregel naar boven of naar beneden moet worden bijgesteld. 

De RJ is dus gedwongen een stapje terug te doen. In de editie 2017 van de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving voor kleine rechtspersonen (RJk-bundel) die vorige week verscheen, heeft de RJ expliciet onderscheid gemaakt tussen de wettelijk voorgeschreven toelichtingen en andere (optionele) toelichtingen. Bij die optionele toelichtingen gebruikt de RJ nu de formulering dat een rechtspersoon 'kan overwegen' om die extra informatie op te nemen.

Ingangsdatum
De nieuwe Richtlijnen gelden formeel voor boekjaren die aanvangen op of na 1 januari 2018. Omdat aanpassingen doorgaans zijn gebaseerd op voortschrijdend inzicht, is het meestal acceptabel om de aanpassingen ook direct toe te passen voor eerdere boekjaren. Dit geldt zeker voor de beperktere toelichtingsvereisten; de RJ geeft immers zelf met zoveel woorden toe de afgelopen jaren te zijn doorgeschoten in de extra gestelde toelichtingsvereisten.

• een HRM-scan: Dit betreft een door een derde uitgevoerde scan die inzicht geeft in de behoefte aan maatwerkontwikkelingstrajecten voor de werknemers in dienst bij het mkb-bedrijf; en
• maatwerkontwikkeltrajecten: Dit betreft ontwikkelingstrajecten voor de medewerkers in dienst bij het mkb-bedrijf, gericht op competenties, vaardigheden en kennis met het oog op de snelle technologische ontwikkelingen, met als doel versteviging van de concurrentiepositie van het bedrijf en duurzamere inzetbaarheid van de huidige werknemers.

De subsidie bedraagt maximaal 50% van de subsidiabele kosten met een maximum van € 20.000 per aanvraag.

Meer weten? Mail naar r.teunissen@fiscount.nl of bel Rogier op 06 – 54 91 52 98 of 038 – 45 61 900.

Tip
Mail naar Rogier Teunissen (r.teunissen@fiscount.nl) of bel hem via (06) 54 91 52 98 of (038) 45 61 900 wanneer uw cliënt wil investeren in zonnepanelen of in apparaten in een of meer van voornoemde categorieën. Hij kan (laten) controleren of de installatie voor subsidie in aanmerking komt. Vervolgens helpt hij u of uw cliënt bij het verzilveren van deze subsidiekans. 

• Kantoren moeten expliciet een risicobeleid formuleren rond het signaleren van – en het omgaan met – risico’s met betrekking tot witwassen en de financiering van terrorisme. Deze aspecten zullen onderdeel uit moeten maken van een vorm van een kantoorhandboek, een checklist Nieuwe cliënt, een vragenlijst bedrijfsverkenning en overige werkprogramma’s van het kantoor.
• Elk kantoor moet ten aanzien van de wettelijke en interne regels van het kantoor rond de Wwft een onafhankelijke compliancefunctie én onafhankelijk toezicht op die compliancefunctie organiseren. Bij kleinere kantoren met wellicht ook maar één bestuurder is het nog lastig om te bepalen hoe dit kan en moet worden vormgegeven.

Tip
Na het definitief worden van de nieuwe Wwft-voorschriften zullen de NBA, de NOB en het RB ongetwijfeld een update uitbrengen van hun gezamenlijke uitgave Richtsnoeren Wwft. Let op het uitkomen van deze uitgave en stem uw Wwft-beleid hierop af. De voorschriften zullen uiteraard ook worden verwerkt in het Fiscount kantoorhandboek en (voor kleinere accountantskantoren en administratie- en belastingadvieskantoren) het Fiscount Kwaliteitskader.

• de persoonsgegevens alleen vastleggen en gebruiken in het kader van de betreffende opdracht;
• gegevens op tijd verwijderen;
• de beveiliging technisch en organisatorisch goed regelen en zorgvuldig met gegevens omgaan;
• alleen derden inschakelen waarvan mag worden aangenomen dat zij de AVG ook naleven. Dit moet schriftelijk met deze partijen worden overeengekomen.

Het is lastig dat de Nederlandse wetgever en toezichthouder (de Autoriteit Persoonsgegevens) sommige algemene bepalingen uit de AVG nog moeten uitwerken in specifieke voorschriften. De AVG wordt op 25 mei 2018 definitief. Daarom is het mogelijk dat er voor die tijd nog aanvullende eisen aan verwerkers van persoonsgegevens worden gesteld, die nu nog niet bekend zijn.

Ook hiervoor geldt uiteraard: Fiscount houdt de ontwikkelingen in de gaten. De voorschriften zullen, voor zover bekend, uiteraard ook worden verwerkt in het Fiscount kantoorhandboek en (voor kleinere accountantskantoren, en administratie- en belastingadvieskantoren) het Fiscount Kwaliteitskader en bijbehorende modellen.

Cliëntenbrief
Wilt u uw cliënt kort en bondig informeren over deze subsidieregeling? Bestel dan onze cliëntenbrief ‘Subsidieregeling praktijkleren’.

Deze subsidieregeling is opgehangen aan de negen topsectoren waarmee Nederland economisch en maatschappelijk tot de wereldwijde top wil (blijven) behoren. De sectoren waarbinnen een aanvraag kan worden ingediend, zijn de volgende:

• Agri en Food;
• Chemie en Energie;
• Creatieve Industrie;
• Hightech Systemen & Materialen en ICT;
• Life Sciences & Health;
• Logistiek;
• Tuinbouw en Uitgangsmaterialen;
• Water.

Meer weten? Mail naar r.teunissen@fiscount.nl of bel Rogier op 06 – 54 91 52 98 of 038 – 45 61 900.

Hoe heet wordt de soep gegeten?
Juristen vermoeden dat bovenstaande bepaling vooral interne werking heeft. Het deponeren van de stukken voor 31 december is dus veel belangrijker dan het deponeren voor 9 november. Wellicht is het verstandig om bij bedrijven waarvan de continuïteit onzeker is, geen risico te lopen en toch de 8e november als uiterste deponeringsdatum aan te houden. 

Meer weten? Mail naar r.teunissen@fiscount.nl of bel Rogier Teunissen op (06) 54 91 52 98 of (038) 4561900. 

• meer dan 50% van de aangevraagde projectkosten wordt in de provincie of regio gemaakt waar de penvoerder gevestigd is;
• de subsidie bedraagt 35% van de subsidiabele kosten;
• de subsidie is minimaal € 50.000 en maximaal € 200.000 per innovatieproject, waarvan maximaal € 100.000 per deelnemer;
• de looptijd van een MIT-R&D-samenwerkingsproject bedraagt maximaal 2 jaar;
• indienen kan vanaf 3 juli 2017 tot en met 7 september 2017, 17.00 uur;
• aanvragen worden beoordeeld via de tendersystematiek.

Topsectoren

Deze subsidieregeling is opgehangen aan de negen topsectoren waarmee Nederland economisch en maatschappelijk tot de wereldwijde top wil (blijven) behoren. De sectoren waarbinnen een aanvraag kan worden ingediend zijn de volgende: Agri en Food, Chemie en Energie, Creatieve Industrie, Hightech Systemen & Materialen en ICT, Life Sciences & Health, Logistiek, Tuinbouw en Uitgangsmaterialen, Water.

Meer weten? Mail naar r.teunissen@fiscount.nl of bel Rogier Teunissen op (06) 54 91 52 98 of (038) 4561900. 

Verder kan het gaan om soorten overlegstructuren tussen de verschillende stakeholders. Soms zijn deze tot in detail uitgewerkt (hoe vaak, wie, wanneer, welke documenten, etc.), soms globaal. Ook kan er veel aandacht uitgaan naar de wijze waarop moet worden omgegaan met familieleden-gewone-werknemers. Vaak gaat het om spelregels ten aanzien van beloningsaspecten, groeimogelijkheden, leidinggevende functies en financiële relaties.

Let op

Het moet wel realistisch zijn dat de organisatie een financier vindt voor de herfinanciering van de lening; en wel onder normale condities. In de situatie waarin onzekerheid bestaat over de continuïteit van de onderneming geeft een presentatie onder langlopende schulden een te rooskleurig beeld.

Tot slot: het kan voor het inzicht in de jaarrekening goed zijn om het voornemen tot herfinanciering kort tekstueel in de jaarrekening toe te lichten.

• vmbo-leerlingen;
• mbo-leerlingen;
• studenten van diverse technische opleidingen;
• sommige promovendi of toio’s.

Voorwaarden

• Het bedrijf dient een erkend leerbedrijf te zijn.
• Er wordt gewerkt op basis van een geldige (praktijkleer)overeenkomst.
• De beroepsopleiding is diplomagericht.
• De beroepsopleiding valt onder de gedefinieerde sectoren.

De aanvragen kunnen worden ingediend na afronding van de praktijkleerstage.

Meer weten? Mail naar r.teunissen@fiscount.nl. 

Tip

Om het nog een stap degelijker te regelen (u weet nooit wat een curator of de fiscus ooit nog eens probeert), kunt u van alle betrokken partijen expliciet een schriftelijke bevestiging vragen. Hierin wordt dan vastgelegd dat het de bedoeling is dat een voorstel dividenduitkering wordt gesaldeerd met de eventuele rc-verhouding ten opzichte van een gerechtigde op dat dividend. Het is handig als er in deze bevestiging wordt opgenomen dat deze afspraak blijft gelden totdat deze wordt ingetrokken – dat voorkomt dat u dit jaarlijks moet doen.

Tip
Wilt u uw duurzame bedrijfsmiddel op de Energielijst of Milieulijst 2018 laten plaatsen? Tot en met 1 september 2017 kunt u uw voorstel hiervoor indienen op rvo.nl. 

• Rendeert de cliënt goed, of zijn er liquiditeits- c.q. continuïteitsproblemen?
• Is er sprake van een groot derdenbelang, zoals externe financiering?
• Betreft het een cliënt met complexe activiteiten die u lastig kunt doorgronden en /of bevat de jaarrekening veel schattingsposten?
• Heeft de cliënt een goede eigen boekhouder of een op financieel gebied kundig bestuur – of leunt het bestuur hierin sterk op?
• Als u de samenstellingsopdracht uitvoert, is er dan ook nog een ander kantoor betrokken als controlerend accountant?

Aandachtspunten

• Het gaat om de omvang van de gehele groep. Stelt u zich maar de vraag: hoeveel omzet raak ik kwijt als ik ruzie krijg met deze cliënt?
• Structurele (jaarlijkse) omzet is belangrijker dan incidentele omzet.

Let op: een voor de hand liggende maatregel bij objectiviteitskwesties is het inschakelen (bijvoorbeeld voor een tweede lezing) van een niet bij de opdracht(gever) betrokken accountant. Als dit een medevennoot is, zal de omvang van de cliënt ook voor diens eigen objectiviteit een probleem zijn. Het is dan wenselijk om een accountant te zoeken van buiten de organisatie.

Meer inzicht in:

• het effect van zijn of haar eigen gedrag op anderen;
• het eerder en beter herkennen van patronen van circulair gedrag bij situaties die zich voordoen;
• de stijlen van leidinggeven en het effect daarvan;
• zijn of haar eigen leerbehoefte.

Meer zelfvertrouwen vertaalt zich in:

• meer durf dan voorheen (geldt voor de hele aanspreekcirkel);
• meer durf om zich kwetsbaarder op te stellen;
• het vermogen om kwetsbaarheid als kracht te ervaren en ook als zodanig in te zetten.

Betere vaardigheden dragen bij aan:

• een hoger niveau van zelfbewustzijn;
• meer gestructureerde werkwijzen;
• beter gestructureerd vergaderen;
• consistenter kunnen managen door meer samenhang. 

De politiek kijkt mee
De discussie is niet helemaal vrijblijvend; vanuit de politiek klinkt de vraag of het accountantsberoep wel een wettelijke bescherming (en bijvoorbeeld apart tuchtrecht) nodig heeft voor het non-assurancedomein. Een positionering als pure (partijdige) adviseur duwt die vraag in een bepaalde richting. Dat wil niet zeggen dat de visie van Novak niet goed is. Een hoogwaardige adviseur met kwaliteitswaarborgen (zoals PE-plicht en collegiale toetsing) die primair voor het belang van zijn of haar cliënt gaat, is ongetwijfeld van grote waarde voor veel MKB-bedrijven. Het verschil van accountants ten opzichte van ambitieuze andere goede adviseurs wordt dan echter wel klein. En misschien wel zo klein, dat het verschil niet meer relevant is. 

Tip
Wanneer u mee wilt werken aan een soepele overdracht, wil dat nog niet zeggen dat u dat gratis hoeft te doen. U mag voor de betreffende werkzaamheden een (redelijke) vergoeding vragen. Als u nog nota’s heeft openstaan die worden betwist, is het begrijpelijk dat u deze vergoeding voor het overdragen vooraf betaald wilt zien. 

• een product, procedé of dienst willen ontwikkelen, met het doel deze commercieel te benutten;
• gevestigd zijn in het werkingsgebied van de regeling (de gemeenten Appingedam, Bedum, Delfzijl, De Marne, Eemsmond, Loppersum, Slochteren, Ten Boer en Winsum); en
• in voornoemde gemeenten ondernemingsactiviteiten uitvoeren – of kunnen onderbouwen dat de beoogde effecten van het project overwegend neerkomen in het werkingsgebied.

Subsidie is beschikbaar voor projecten die bestaan uit de ontwikkeling van een product, dienst of procedé en/of de uitvoering van een haalbaarheidsstudie. De hoogte van de bijdrage is maximaal 50%, met een maximum van € 50.000. Bij interesse kunt u contact opnemen met onze subsidieadviseur Rogier Teunissen MSc (r.teunissen@fiscount.nl; 06 – 54 27 34 43).

Ernstige misdrijven
Het klopt dat het wetboek van strafvordering eist dat sommige ernstige misdrijven door ‘een ieder die daarvan kennis draagt’ moeten worden gemeld bij een opsporingsambtenaar. Echter, de betreffende voorschriften gaan over een aantal specifieke zaken. Naast belediging van het koningshuis en zaken van nationale veiligheid gaat het dan vooral over het ernstig bedreigen of beschadigen van personen (denk aan verkrachting of moord). Kortom, zaken als diefstal en fraude vallen hier niet onder, tenzij ze gerelateerd zijn aan voornoemde punten. Vaak moet dan wel een Wwft-melding worden gedaan, maar andere meldingen zijn dus niet aan de orde. In het kader van eventueel collegiaal overleg zal de opvolgend accountant wel worden geïnformeerd.

Tip

Waarderen is een vak! Wees voorzichtig als u hier zelf mee aan de slag gaat. Doet u dat toch? Zorg er dan voor dat u zeker weet dat uw cliënt u kan volgen. Het tijdstip waar de waardering betrekking op heeft en verwachtingsmanagement zijn zomaar twee onderdelen die bij waarderingskwesties een grote rol spelen. 

Subsidiemogelijkheid

Zonder dat zij met deze intentie het gesprek in was gegaan, werd toch duidelijk dat dit project zich uitstekend leende voor een subsidie in het kader van de WBSO. Er werd immers met eigen mensen, voor eigen technisch risico, een oplossing ontwikkeld voor haar probleem. Met behulp van onze expertise in het formuleren en schrijven van de aanvraag heeft zij een goedkeuring op haar WBSO-aanvraag ontvangen. Dit voordeel heeft haar geholpen om een werkend prototype te ontwikkelen.

Kent u ondernemers met eveneens (soms onbewust) innovatieve ideeën? Neem dan gerust contact op met r.teunissen@fiscount.nl of bel mij op 06-54 91 52 98.

• zichtbaarheid van de rol van de tekenend accountant;
• kennis van de cliënt (en vastlegging hiervan in een bedrijfsbeschrijving of hiermee vergelijkbare documentatie);
• afdoende aandacht voor het signaleren en afwerken van ‘significante aangelegenheden’;
• de rapportage, zeker als die aan BW2 Titel 9 moest voldoen;
• assurance-opdrachten.

In 2016 was de uitvoering van assurance-opdrachten over het algemeen het grootste struikelblok voor de getoetste kantoren. Bij kantoren zonder assurance werd de zichtbaarheid van de accountant in het dossier én de rapportage relatief vaak aangemerkt als ‘onder de maat’.

Tip
Denk eraan: mediation is altijd vrijwillig, maar nooit vrijblijvend. 

Let op
Vanuit het oogpunt van btw wordt sterk gekeken naar het moment van de daadwerkelijke materiële levering. De Belastingdienst heeft weinig boodschap aan een latere formele levering van de eigenlijke eigendom. De verkoper zal het gehele btw-bedrag bij levering moeten factureren en afdragen. Om liquiditeitsproblemen te vermijden, wordt de eerste termijn daarom vaak op een wat hoger bedrag gezet.

Spelregels voor fiscale dienstverleners
Fiscale dienstverleners hebben het BSN-nummer van hun cliënten vrijwel altijd nodig om een opdracht goed te kunnen uitvoeren. Verder heeft de wetgever de plicht om een cliënt te identificeren – zoals voorgeschreven in de Wwft – benoemd tot ‘zwaarwegende reden’. Dit zet een aantal privacyregels ‘op de tweede plaats’. Daarom is het voor accountants-, administratie- en belastingadvieskantoren geen probleem om een kopie van het ID-bewijs te maken en dit op te slaan in het cliëntdossier. Het afplakken van gegevens is daarbij niet nodig. Uiteraard moet er wel vertrouwelijk en zorgvuldig worden omgegaan met de vastgelegde persoonsgegevens!

Topsectoren
De verschillende topsectoren zijn: Agri & Food, Chemie & Energie, Creatieve Industrie, Hightech Systemen & Materialen en ICT, Life Sciences & Health, Logistiek, Tuinbouw en Uitgangsmaterialen, Water.

Indieningstermijn
Subsidieaanvragen kunnen worden ingediend van 11 april tot en met 7 september. De regeling is echter gericht op first come/first serve. Het is dus van belang om de aanvraag zo snel mogelijk in te dienen.

Meer weten? Stuur dan uw e-mail naar Rogier Teunissen MSc: r.teunissen@fiscount.nl. 

Tip
Denk eens na over uw eigen leerstijl. Zowel de stijl die uw voorkeur geniet als de stijl die ergernis bij u oproept. Wat zegt dat over u? 

• een aanvullende opdrachtbevestiging regelen;
• een machtiging regelen om de rapportage in SBR in te dienen;
• een document genereren dat voor de opdrachtgever herkenbaar is, zodat deze hier expliciet mee akkoord kan gaan;
• een specifieke samenstellingsverklaring verstrekken bij de definitieve kredietrapportage van de cliënt. Een kopie hiervan moet ook bij de daadwerkelijke rapportage naar de bank worden gevoegd;
• een aanvullend werkprogramma regelen. De rapportage bevat immers meer c.q. andere informatie dan de jaarrekening, dus er kan niet zonder meer worden verwezen naar het samenstellingsdossier van de jaarrekening.

Op termijn zullen veel zaken naar verwachting via software, portalfunctionaliteiten, etc. steeds efficiënter kunnen worden uitgevoerd. Ook de nieuwe werkwijze van ‘zuiver samenstellen’ (scheiding van uitwerken kolommenbalans en de eigenlijke samenstelling) kan hier een rol in spelen. Op korte termijn liggen de voordelen qua lastenverlichting in de meeste gevallen vooral bij de ontvangende banken.

Tot slot: in extreme gevallen kan een gebeurtenis na balansdatum leiden tot discontinuïteit van de rechtspersoon. In dat geval wordt de gebeurtenis niet alleen tekstueel toegelicht. Immers, de betreffende gebeurtenis heeft een cijfermatig effect op de jaarrekening – die zal dan namelijk moeten worden opgesteld tegen liquidatiewaarden.

Tip

Blijft u alstublieft investeren in de inhoud en de vaardigheden! Doe maar gewoon allebei. Ook als uw cliënt er niet expliciet om vraagt.

Een bijzondere situatie kan zich voordoen indien het pensioenfonds waarbij een onderneming is aangesloten een forse onderdekking heeft, maar waarbij de voornoemde juridische of feitelijke verplichting om iets bij te storten (nog) niet bestaat. Afhankelijk van de precieze voorwaarden van de pensioenregeling kan dit betekenen dat de pensioenlasten voor de onderneming in de toekomst relatief sterk kunnen stijgen. Hiervoor mag echter geen voorziening worden gevormd. Voor een juist beeld van de financiële positie en vooruitzichten van de onderneming kan het dan wel nuttig zijn om de (te) lage dekkingsgraad op te nemen in de toelichting van de jaarrekening.

Objectiviteit
In dit geval ging de Accountantskamer niet diep in op het beginsel objectiviteit waar een accountant zich aan moet houden. Alhoewel het voor een accountant niet verboden is om diensten te verrichten voor familie, is het wel een risico voor dat objectiviteitsvereiste. Daarnaast heeft hij – als er achteraf iets mis blijkt te zijn – al snel de schijn tegen. De accountant zal daarom bij werkzaamheden voor zijn familie nog een tikje kritischer moeten zijn en op onderdelen een extra vraag moeten stellen. Vaker dan dat hij dat bij andere cliënten zou doen. Kortom, op glad ijs (werk verrichten voor je familie) moeten de schaatsen van de accountant wat scherper zijn!

• De eerste stap is dat deze teamleider leert inzien wanneer zijn eigen overtuigingen helpend zijn en wanneer deze belemmerend zijn (zelfinzicht bevorderen).
• Stap twee is belemmerende overtuigingen ter discussie (durven) stellen (zelfaccepterend vermogen bevorderen). Daar is immers moed voor nodig.
• De derde stap is om te onderzoeken welke alternatieven er dan voorhanden zijn (zelfonderzoekend vermogen bevorderen). Immers, zonder nieuwe perspectieven aan te boren, zal het oude inzicht niet snel kritisch worden benaderd.
• De vierde stap is het doen (zelfsturend vermogen bevorderen). Immers, willen, kunnen en durven zijn nog steeds niet hetzelfde als doen.
• De laatste stap is het zelf kunnen én doen zonder hulp van een derde. Dat vereist de kunst van zelfreflectie. 

We hebben nu 5 gesprekken gehad. Er worden duidelijk vorderingen gemaakt, maar het einddoel is nog niet bereikt. Daar werken we gestaag naartoe.

Tip

Nieuwe taken en functies vragen ook vaak om nieuwe inzichten, beter ontwikkelde vaardigheden en ander gedrag. Een goede begeleiding kan ervoor zorgen dat diegene sneller en beter gaat functioneren. Dat komt iedereen ten goede!

Tip

Wijs het bestuur in de begeleidende brief bij de jaarrekening op hun verplichting om deze te ondertekenen. Adviseer het bestuur ook om dit op korte termijn te doen. Licht toe dat het bestuur verantwoordelijk is voor eventuele gebeurtenissen na balansdatum – dus ook voor gebeurtenissen die zich voordoen tussen de datum van de samenstellingsverklaring en de opsteldatum ervan. 

Een opleidingstraject bestaat uit minimaal 30 contacturen. De subsidie bedraagt 67% van de projectkosten tot maximaal € 50.000. Aanvragen kunnen tot en met 30 juni 2017 worden ingediend, en zullen worden behandeld op basis van ‘first come, first serve’.

Meer weten? Neem contact op met Rogier Teunissen Msc op 06-54915298 of 038-4561900 of mail Rogier r.teunissen@fiscount.nl.

Subsidie
De voucher is een tegoedbon ter waarde van maximaal € 3.000. Deze kan vervolgens worden ingeleverd bij een adviesbureau of kennisinstelling, die hiermee service-design innovaties kan uitvoeren. U dient zelf 25% van de projectkosten (max. € 1.000) te dragen.

Aanvragen
Een Service Design Voucher kan worden aangevraagd vanaf 1 maart tot en met 15 maart 2017. Er is voor deze regeling een budget van € 240.000 beschikbaar. Bij onvoldoende budget worden de vouchers op basis van loting verdeeld.

Voor meer informatie neemt u contact op met Rogier Teunissen MSc (06-54915298 of 038-4561900) of mail naar r.teunissen@fiscount.nl.

Een accountant mag uit hoofde van zijn ‘natuurlijke adviesfunctie’ eventueel wel suggesties doen voor bepaalde zaken waar hij tijdens de werkzaamheden tegenaan is gelopen. Om verwarring te voorkomen, moet dit advies dan wel in een duidelijk aparte sectie van de rapportage worden opgenomen.

Tip
Het advies zal meestal vooral bedoeld zijn voor de opdrachtgever en niet voor de andere gebruikers. Het is dan beter om het betreffende advies in zijn geheel op te nemen in een afzonderlijke rapportage. 

• de aard, omvang en complexiteit van een post – onder andere of de post een schattingselement bevat;
• de financiële situatie van de opdrachtgever (inclusief hoe hij gefinancierd is) en ontwikkelingen daarin – dit in samenhang met zijn toekomstplannen;
• specifieke aspecten c.q. ontwikkelingen in de branche van de cliënt;
• de wijze waarop de cliënt zijn administratie bijhoudt en in hoeverre het accountantskantoor zelf een rol heeft in die administratie. Bijvoorbeeld of er al kwartaaloverzichten voor de cliënt zijn gemaakt;
• opgedane ervaringen met de kwaliteit van de informatie die de cliënt tot nu toe heeft aangeleverd.

Uiteraard moet het hierbij wel gaan om mogelijke materiële onjuistheden, en ook de kans op het bestaan van die onjuistheden is relevant.

Tip
Veel significante aspecten spelen elk jaar. Leg structurele bijzonderheden daarom vast in de bedrijfsbeschrijving van de cliënt.

Een opleidingstraject bestaat uit minimaal 30 contacturen. De subsidie bedraagt 67% van de projectkosten tot maximaal € 50.000. Aanvragen kunnen tot en met 30 juni 2017 worden ingediend. Deze zullen worden behandeld op basis van ‘first come, first serve’.

Meer weten? Neem contact op met Rogier Teunissen Msc (06-54915298 / 038-4561900 of mail naar r.teunissen@fiscount.nl)

Het is wel van belang dat uit het dossier de instemming van de opdrachtgever met de kredietrapportage blijkt. De definitieve rapportage (inclusief getekende samenstellingsverklaring) moet worden opgenomen in het dossier. In de SBR-kredietrapportage die bij de bank wordt ingeschoten, kunt u de betreffende verklaring in het betreffende veld kopiëren. Op de plaats waar in het origineel de handtekening van de accountant staat, wordt dan ‘W.g.’ vermeld (‘was getekend’).

Handreiking NBA
De NBA heeft in Handreiking 1114 een aantal richtlijnen en voorschriften rond kredietrapportages geformuleerd en ook een voorbeeld ‘Samenstellingsverklaring bij SBR-kredietrapportage’ opgenomen.

Externe compliance officer
Een enkel kantoor ziet in de controlemarkt juist nieuwe kansen nu veel kleinere accountantskantoren zich hiervan terugtrekken. Met een relatief klein efficiënt team – eventueel ondersteund door een externe compliance officer (van bijvoorbeeld Fiscount) – en door optimale inzet van IT hopen ze een niche in te vullen. Naar verwachting zal een portefeuille van meer dan een handvol opdrachten voor hen nodig zijn om rendabel te kunnen werken.

De directeur probeert de anderen te overtuigen op een wijze die niet bij hem past. Hij gaat ‘stellen’.
Deze directeur kan leren om – vanuit ruimte geven – leiding te gaan geven aan dit team. Door de overstap te maken van stellen naar vragen stellen, zullen de gesprekken met hen heel anders gaan verlopen. Vragen stellen is een kunde, die goed valt te leren. Een zekere lay-backhouding past goed bij de meer introverte natuur van de directeur. Hij gaat ervaren dat juist de anderen harder moeten werken in plaats van dat hij dat doet als hij de anderen ‘afremt’ in hun opportunisme. Zo kan juist hij in zijn kracht komen.

Het leuke is dat deze directeur niet alleen veel beter in zijn vel zit, maar ook heeft besloten om een coachopleiding te gaan volgen. Daar waar hij het eerst niet zag, ziet hij nu een enorme leerruimte voor zichzelf.

Tip
Ondersteunt u als dienstverlener uw cliënt bij de uitkeringstoets? In dat geval zal de verleiding groot zijn om een uitspraak te doen over welk bedrag aan uitkering nog verantwoord is. Dat kunt u beter niet doen. U doet er beter aan om op basis van de beschikbare informatie een of meer scenario’s uit te werken op basis waarvan uw cliënt zijn conclusies kan trekken.